Lasan pemung kejaie

Christmas message

2011-12-27T09:31:00.002+08:00

Christmas is a celebration that marks the remembrance of Jesus Christ’s birth, a fact often forgotten in the midst of gifts, shopping and general holiday fervour. The midnight mass also known as the holy mass held in all churches brings this fact back into Christmas.

The sermon by a senior pastor at a local church here reminded people about the reason of God’s arrival. He said, “God sent his Son down as a human child to a shepherd’s family. He could have sent him in any form. But, His birth was welcomed by a poor family. This tells us that, in order to bring up the life of the poor, he came as poor. Despite all the attention He got, He lived a normal life. His life is a good example to be humble and follow the good. Every religion talks about one key element. In Christianity, we believe that we have to be humble and help the people in need. Jesus emptied himself on the Cross. We have to empty ourselves to others when they are suffering or need help.”

He said, “These days, Christmas has become very commercial. Santa Claus, cakes and gifts is what Christmas is all about. One has forgotten that Christmas is celebrated to remember the birth of Jesus Christ. We must believe that Christmas isn’t once in a year, but everyday in our life. We need to reach out to people who are in need of us and comfort them with our warmth. That is Christmas. That is what we have to everyday not just one day in the year.”

But, the message was similar: Remember the poor, and Remember God. Merry Christmas.

Things That Will Make You Smile

2011-12-07T08:24:00.000+08:00

by Lori Deschene

Some days, it’s easy to smile. You wake up to the sounds of birds chirping, with the warm glow of the morning sun cradling your face. You take several deep, cleansing breaths standing beneath a perfectly cascading shower, just before drawing a smiley face on the steamed-up glass with your index finger.

Your roommate or significant other makes your coffee, just the way you like it. You hit every traffic light. You sing to your favorite tunes. And you arrive at work refreshed, excited, and anxious to create and collaborate.

But not every day starts this way. Sometimes you wake up to chaos, in your head or in the world around you. You hit snags, and bumps, and roadblocks at every turn. You try too hard, or don’t try enough, and things fall apart, or things fall short.

You struggle, you fight yourself and other people, and you find yourself wishing you could stop the world so you could get off for a while.

But there is an alternative. When things go wrong, you can fall down or look up. You can shut down or wake up, all over again, starting from right where you stand. You can accept that the days won’t always look bright, but commit to finding something worth smiling about. Not sure what that might be? No worries, friends! I have a few ideas….
1. Call a friend who knows how to laugh at herself to remember what it’s like not to take yourself too seriously.

2. Ask a friend to come over and make you smile. It’s really simple and obvious, I know, but sometimes we forget to just ask for what we need.

3. Read a letter, card, or email from someone who thought of you when you were going through a hard time.

4. Search your deleted email folder for “thank you.” You probably made a huge difference in someone’s life recently—remember that now!

Dia bohong lagi ker?

2011-04-12T12:06:00.003+08:00

Bulan Februari tahun 2010 di berjanji akan laksanakan projek NKRA di beberapa kampung di seluruh Sarawak (termasuk di Kg. Data Kakus) sampai sekarang satu usaha untuk menunaikan janji itu belum ada lagi. Yang teruk nya satu ketul batu pun belum dibawa ke Data kakus untuk buat jalan ber tar 18KM yang dijanjikan....habukpun tarak kata orang penang pi lah hang mampui..ternyata orang TAWAU ini memang pembohong.... dengarlah apa yang dia janjikan kepada Belaga kali ini....berbohong lagi.

BELAGA: Kementerian Kemajuan Luar Bandar dan Wilayah memperuntukkan RM45.48 juta kepada daerah Belaga di bawah Bidang Keberhasilan Utama Negara (NKRA) bagi tahun 2011 dan 2012, kata Menterinya Datuk Seri Shafie Apdal semalam.

Beliau berkata peruntukan itu akan digunakan bagi projek bekalan air dan elektrik serta perumahan kepada golongan kurang bernasib baik.

“Saya telah memberi jaminan kepada penduduk di Belaga bahawa kami akan melaksanakan dan mengotakan apa yang telah dijanjikan sebagai kerajaan Barisan Nasional (BN),” katanya ketika melancarkan perkhidmatan perkongsian perbankan antara Pos Malaysia dan Maybank di sini.

Beliau berkata semua kementerian dan agensi di bawah pentadbiran Perdana Menteri Datuk Seri Najib Tun Razak mempunyai Indeks Prestasi Utama sendiri, dengan prestasi kesemua menteri dipantau rapi untuk memastikan segala perancangan dilaksanakan dengan baik dan memenuhi harapan rakyat.

Di bawah Rancangan Malaysia ke-10, beliau berkata Sarawak diperuntukkan RM5.76 bilion bagi projek pembangunan infrastruktur seperti projek pembinaan jalan raya, bekalan air dan elektrik serta perumahan.

Ia termasuk pelaksanaan projek perumahan bagi kaum Penan di Long Urun dalam daerah berkenaan, yang kini siap 80 peratus, katanya.

Mengenai pilihan raya negeri, Mohd Shafie mengingatkan pengundi di kawasan DUN Belaga supaya tidak mengambil mudah kerana keputusannya akan menentukan masa depan negeri ini.

Beliau menggesa mereka supaya berwaspada dengan taktik dan sentimen yang digunakan oleh pembangkang, yang boleh mengelirukan rakyat.

“Pembangkang hanya pakar dalam memanipulasi isu, janji dan menggariskan perancangan yang tidak realistik semasa pilihan raya namun terbukti bahawa selama ini mereka gagal untuk menunaikannya,” katanya.

Calon daripada BN Liwan Lagang berdepan pertandingan enam penjuru dengan John Bampa @ Tusau daripada Parti Kebangsaan Sarawak (SNAP), Basah Kesing @ Ali Basah Kesing (Parti Keadilan Rakyat) dan tiga calon Bebas iaitu Michael Jok, Matthew ak Munan serta Kenneth Adan Silek di kawasan DUN Belaga, yang mempunyai 8,463 pengundi berdaftar. — BernamaBELAGA: Kementerian Kemajuan Luar Bandar dan Wilayah memperuntukkan RM45.48 juta kepada daerah Belaga di bawah Bidang Keberhasilan Utama Negara (NKRA) bagi tahun 2011 dan 2012, kata Menterinya Datuk Seri Shafie Apdal semalam.

Beliau berkata peruntukan itu akan digunakan bagi projek bekalan air dan elektrik serta perumahan kepada golongan kurang bernasib baik.

“Saya telah memberi jaminan kepada penduduk di Belaga bahawa kami akan melaksanakan dan mengotakan apa yang telah dijanjikan sebagai kerajaan Barisan Nasional (BN),” katanya ketika melancarkan perkhidmatan perkongsian perbankan antara Pos Malaysia dan Maybank di sini.

Beliau berkata semua kementerian dan agensi di bawah pentadbiran Perdana Menteri, Datuk Seri Najib Tun Razak mempunyai Indeks Prestasi Utama sendiri, dengan prestasi kesemua menteri dipantau rapi untuk memastikan segala perancangan dilaksanakan dengan baik dan memenuhi harapan rakyat.

Di bawah Rancangan Malaysia ke-10, beliau berkata Sarawak diperuntukkan RM5.76 bilion bagi projek pembangunan infrastruktur seperti projek pembinaan jalan raya, bekalan air dan elektrik serta perumahan.

Ia termasuk pelaksanaan projek perumahan bagi kaum Penan di Long Urun dalam daerah berkenaan, yang kini siap 80 peratus, katanya.

Mengenai pilihan raya negeri, Mohd Shafie mengingatkan pengundi di kawasan DUN Belaga supaya tidak mengambil mudah kerana keputusannya akan menentukan masa depan negeri ini.

Beliau menggesa mereka supaya berwaspada dengan taktik dan sentimen yang digunakan oleh pembangkang, yang boleh mengelirukan rakyat.

“Pembangkang hanya pakar dalam memanipulasi isu, janji dan menggariskan perancangan yang tidak realistik semasa pilihan raya namun terbukti bahawa selama ini mereka gagal untuk menunaikannya,” katanya.

Calon daripada BN Liwan Lagang berdepan pertandingan enam penjuru dengan John Bampa @ Tusau daripada Parti Kebangsaan Sarawak (SNAP), Basah Kesing @ Ali Basah Kesing (Parti Keadilan Rakyat) dan tiga calon Bebas iaitu Michael Jok, Matthew ak Munan serta Kenneth Adan Silek di kawasan DUN Belaga, yang mempunyai 8,463 pengundi berdaftar. — Bernama

Dadem pilihanraya

2011-04-05T09:29:00.004+08:00

Aek ilu ke undi tain? nempam du ke tai nak ngadan e-ek ja ke bete'?

Undi ne calon ja atek-atek sokat ke ngkin ilu mudip dalem janan udip ja tiga, selawan ngan dena, boka senteng ayen mile' BN la-a. mile' ne parti da cha uko ba-an.

BEBAS
PKR (PR)
atau SNAP ca liwai la-a ayen mile' BN ida palo ilu lepo ngan nga'am ngan ngejaat tana' le.

Analisis percaturan pilihanraya N.57

2011-04-04T13:57:00.014+08:00

Liwan Lagang (BN)

Ali Basah (PR)

John Bampa (PR)

Kenneth Adan Silek (Parti BEBAS)

Micheal Jok (Parti Ekonomi Rakyat Sarawak Bersatu)

Ayoh pilihlah calon yang anda fikir berwibawa dan boleh menerajui dearah Belaga untuk jangka masa 5 tahun akan datang.

Dalam diam diam PRS BN mencorak strategi, berbekalkan majoriti ebih 200 orang tahun 2006 merupakan sesuatu yang kurang pasti. Ramai penyokong die hard BN rasa kurang selesa kerana BN mungkin tumbang di Belaga kali ini, wang rasuah mungkin akan ditaburkan seperti yang mereka buat tahun 2006. Liwan dianggap bertanding atas kerusi BN yang dikatakan perahu yang salah untuk berjuang di Belaga kali ini.

SNAP mencorak nasib dengan John Bampa, tetapi kita kurang pasti adakah pengundi atau penyokong John akan bertambah dari 900 orang seperti tahun 2006, kita tunggu dan lihat apa kesudahannya. Sekiranya orang uma bakah, uma kulit, uma kelap, long dungan, long busang, long menjawah, long lawen, sedikit undi dari data kakus dan badeng koyan mengundi John Bampa dia mungkin boleh menang dengan mudah dan selesa untuk SNAP-PR. John Bampa harus berhati-hati mencorakkan langkah disini kerana bukan semua orang Kenyah akan sokong beliau.

PKR muncul dalam suasana yang kurang pasti kerana ingin bertanding di kerusi yang ditandingi oleh parti SNAP, N.57 Belaga juga ingin diterokai, bekas pengundi/penyokong Stanley Ajang Batok mungkin mengubah arah atau sokongan kepada Ali Basah kerana dia merupakan pilihan mereka untuk menyuarakan suara mereka di DUN. Sekiranya penyokong John Bampa mengubah pilihan maka Belaga mungkin jatuh dengan mudah ditangan PKR-PR.

Parti Bebas juga akan muncul dan suasana pilihanraya kali ini nampak lain dan bertenaga dengan kemunculan saudara Kenneth Adan Silek dari Uma Belor bertanding untuk kerusi parti bebas dan dijangka akan dapat mengaut undi dari golongan yang berpendidikan yang inginkan kebebasan bersuara, hak asasi untuk rakyat belaga. Kenneth Adan seorang ketua yang berpendirian tegas, berpandangan jauh serta antara calon yang menpunyai taraf pendidikan yang tinggi serta dapat menyakinkan rakyat dan ketuanya atas kebolehannya dalam isu Kristianiti dan ketelusan dalam pentadbiran sesuatu organisasi.

Parti PERSB mungkin bertanding tetapi kita tunggu dan lihat siapakah calon PERSB yang akan mendahului kegiatan politik mereka di belaga. Organisasi ini banyak terlibat dengan kegiatan penanaman pokok jarak (jatropha) di seluruh negeri Sarawak. Malangnya sehingga hari ini parti PERSB belum lagi diluluskan oleh ROS sebabgai satu parti politik yang sah. Jadi calon mereka akan berdiri di atas nama kerusi bebas pada masa ini.

Isu-isu panas untuk Belaga dijangkakan isu bayaran rumah tertunggak, isu tana', isu kesihatan, isu kemudahan asas seperti jalan raya, air, api, kesihatan, isu pendidikan, isu perladangan, isu pembalakan yang berleluasa,isu tabung amanah bakun yang tidak dikeluarkan laporan tahunannya kepada rakyat belaga. Kali ini dijangka pertembungan lima penjuru berlaku di Belaga dan keputusannya mungkin diluar jangkaan akibat isu alkitab (kebebasan beragama), isu kemudahan asas dan isu hidro bakun yang masih belum selesai, serta kepimpinan Taib Mahmud yang terlalu lama di Sarawak.

kejaie man meebo ke blog telu

2011-04-01T16:14:00.004+08:00

Tiga bayak dau arahan kai-e apan telu sokat control du nak SPAM blog telu ji

Chat with people on your site! Get going in three simple steps! Learn more!
tai ke website ji register ke
http://www.meebo.com

register ca meebo id me ikem ngan lepa em register dalem website re nai ngepule' ke blog telu kai-e la-a. Penco tepat sokat kelonyai ne keja, boka kenyahbadeng (blog admin) un online....:) ...nta ji april fool invitation ayen koma ake palo ikem.

Kumin to? Kumin banem?

2011-03-31T14:31:00.004+08:00

Kabak, kedaya matai itik atau tai kimpin, kimpin, kimpin, undi-undi-undilah; Nta un eek ja molen ilu undi liwai ji atek tiga ale', nta le tisen kumin layan, kumin kise' asat undi ja liwai e-e ne. Mung lepo, daleh ngan kelunan untuk berepu, binggung ngan kecet, oban nta tisen eek ja ida ke undi.

Boka du palo ikem ca liwai, masa' tiga pe ke ten ca liwai la-a mile kelonan atau parti ja la-a? boka pola ilu kedua liwai eek, eeee ai palo ale' kelonan ji toh dau le? boka le mile' iya la-a ngan ia ngaken pilu la-a. Yu ne palo-palo kelonan ji to ja dau le kenyah ne. Konya palo pe ilu lepa ja la-a, na-aaah ilu nyelopo ne kelonan ja lepa ja. Nak pe kumin-kumin menging dau denga e lepa ja, beng dau le ne palo ale-ale laki atau kelonan ja, poto ne panyi ame pat to. Un le kelo' ke mile' iya jadi wakil le la-a to?. Ake ngio masa' lebih tiga le mile' kelonan ja mading bane. Kenio' pe ja mading ja palo ilu o-o tapi ja ca liwai tuwak, nta le oba' sio palo kelonan ja ading o-o re. Kelai asu dare ja dau le kenyah ne kidi. nta meka dau ja ko.

Lu fikirlah sendiri

2011-03-29T15:09:00.004+08:00

Undi nta majan la-a nai ne nengayet undi senganak, apan le sokat mgaliu layan udip anak ngan su le bekidai te o-o;

Boka PR menang ke Belaga, iyu ja ida sokat ti?
Ilu sokat berbincang tentang isu tanah asal sekali lagi. Keluasan ditambah untuk setiap kampung kerana waktu ini setiap kampung telah dihimpit sampai ke tepi kampung oleh syarikat balak.

Ilu ke nyat ida review license pembalakan ke daya belaga/daya balui. review kaie jane dalem kontek membatalkan lesen kegiatan pembalakan, oban toman yu? boka re membalak pun nta un u u keuntungan ja me belaga cuma ida makin kaya, boka le bincang hal ji ngan re pasti ilu sokat nyat bahagian kida untuk pembangunan daerah belaga.

Lesen perladangan berluasa pun ilu kelo' ke review, nyat ida mengurangkan penebangan hutan untuk industri ja nta un penghujung ji. Hadkan keluasan perladangan sawit re. Nyat ngan buka peluang pekerjaan ke kompeni ja ida setup me penduduk tempatan.

Nyat pemberian tenaga elektrik secara percuma me lepo ke asap ngan ke belaga oban ida terjejas teruk oban memberi jalan untuk pembinaan bakun dam ngan murum dam.

menyediakan infrastruktur ke belaga ngan asap apan le nta tai ketinggalan kebelakang ale, infra seperti jalan raya, sekolah, kesihatan, bekalan air bersih, access ke internet dengan kabel bukan wireless yang terlalu lembab.

Tapi boka BN menang ji situasi ja ake ngio' terus terjadi;
Kegiatan pembalakan dan perladangan terus bermaharaja lela, sungai terus jadi mangsa, dan jalan bakun bintulu terus dirosakkan oleh muatan balak berlebihan. Tak percaya lu pergi siasat sendiri.

Orang yang berpengaruh terus memonopoli kekayaan tanah di daerah belaga yang miskin terus dipijak sampai menyembah tanah. rata-rata nta le un tisen serang de meka dau da oban kelunan maren uma/ketua kampung tuak ja rasa serang da meka da, nta e abe' ke mung penduduk kampung. lu fikirlah sendiri! Ake mading taan berita tana' le ke long busang pe ida lepa tai mulen ilu ti naki contohnya ke sungai tanyit. Kompeni lepa nai kia ngan ngejaat tana jueh ngan bekan le kia. anui kumin ji to ai terdesak ale ne oban re kelo membalak naki? eek kompeni ja? tiga tai naat ke http://www.sarawakreport.org boka em kelo' ke tisen kidi.

Nta kerajaan ja naki ne ke tai ngkin ilu kengkeh-kengkeh nta kemajuan ja lan-lan ida pisu coma ake tisen ida kelo ala' tana, kayu ngan ngejaat ngan ngelitut sungai le tuwak. Mola sawit tipo tana' nta kumin sihatlah tega oban nta ne un kata le ke oyan oma ngan kebun bayak te o-o. Nta mung anak le sokat tai mpau ke sekolah re un lote da tai ule ke lepo ngan oyan oma kulu.
Meka lote kes e ke data kakus kompeni nai nepeng kayu, molah sawit ngan molah kayu kertas nyeng ke ata oma ne odai, lepo ilu ponan sa-ang ngan re ida nai ngkin PGA atau polis boka le kise' ke ngeret ida, boka le makang ale se' ida ngkin samseng nai metung ilu. jaga-jaga, hal ji jadi oban kerajaan ja nak kuasa mida nai ngejaat tana' le. ida pebeli tana me kompeni anun re tengen ngan ja ne tading kenai du nasak tana' telu ke apau data.

Kerajaan ja naki mebek sin ke abin re tengen tuwak nta re atek lan kelok ke mepo ilu rakyat. boka du kelok undi tuwak le ida tisen ilu,tecu se' nai re ke naat ngan melwat ilu. ayen talu ngimet tiga-tiga ale mile' ida la-a meli' ne da ca.

DUN Sarawak dissolve tuwi

2011-03-21T10:22:00.007+08:00

Tuwi kepala menteri kelu' ke metep umpung tejalak (DUN Sarawak dissolve) ngan nta majan la-a ilu ketai undi, ji ne ja' ilu mita oban ilu sokat mita ca wakil ilu ja mading la-a. Ayen dado' pekimet, nawai u ja BN lepa uyan me rakyat dalau 4 oman ja lapa re; Un re peluak kise pengemala' re ke ilu? atau ida janji kosong tuak, atau bada kelo' oyan projek un tepe o-o ida nta ti e (nta tunai janji re). Boka meka ne oban re ilu mile' ne pati da ca liwai ji; ayen mile' ida la-a. peselum ilu tuak. Menteri naki un nak golak batu medu mung ida badak oyan ji ngan oyan ja, kuak uku baan tekena Empui (ca kelonan ja' antun ale) re kelonan di ake ngi-o', nak bading baan Buyok meka dau Empui tai nak bading nta e nyaut bading ja, neng nempam e nai ne naat bading ngan bubu e. Sea-auw pilu boka meka ne oban du (YB) palo ilu mudip-mudip. Un atuk jak EMpui ke alak boka e nta tai nak bubu lan-lan tain? pekimat ji toyang ayen mabi pekimet tiga pengaruhi toa le ke oma badak mida ayen undi BN la-a. ida tisen palo tuak.

Boka le mile' pati da ca ida un takut ilu baya te o-o. naki ida panyi ilu uku baan panyi oyat re.

Petat porat asat buwau lepo badeng

2011-03-17T13:51:00.005+08:00

Dokumen ji ake un mujut cin rensraul blogspot, un ca inu ja menat kimet te' cin oban kenai le petat ngan buwau bekading re.

Naat ne kidi; nta majan la-a ake un kelo mengulas kumin oban kenai le kelab/metat lepo bio dalau ja. Aek kaang tepat atau toa le ja cak mudip sokat ke bada dau apan inu ja un senorat kaie ne ilu sokat ke man pa-an bayak te.

The Star reprimanded over Bahasa Malaysia Bible story

2011-03-16T13:38:00.002+08:00

Taken from Thestar online:
PETALING JAYA: The Home Ministry has issued a letter of reprimand to The Star over an article on the impounding of 5,000 Bahasa Malaysia Bibles.

The letter, dated March 2011, was addressed to group chief editor Datuk Seri Wong Chun Wai on the article, published on March 9.

On the same day, a senior editor from the daily met officials from the ministry over the issue and the ministry’s comments were published the next day. In the letter, the ministry’s chief secretary Datuk Zaitun Abdul Samad reminded owners of printing presses to comply with directives from the ministry, a s stipulated under the Printing Presses and Publications Act 1984.

“Under items six and seven of the conditions of printing permits issuance, permit holders are required to observe instructions released by the ministry from time to time,” Zaitun said.

The March 9 article reported that 5,000 Bahasa Malaysia Bibles confiscated by the Home Ministry in 2009 have yet to be returned despite the Cabinet approving their release.

Minister Datuk Seri Hishammudd in Hussein explained on Sunday that the Bibles were impounded because of a pending court appeal by The Herald, the Malaysian Catholic weekly, over the use of the word Allah in its publication.

in another update:

Govt lifts Bible impound
By P. ARUNA and LEE YEN MUN

PETALING JAYA: The Government has decided to release the 35,000 copies of the Bible which we reimpounded at Port Klang and Kuching Port when they were imported from Indonesia.

Minister in the Prime Minister’s Department Datuk Seri Idris Jala said the release was in line with the 1982 gazette under the Internal Security Act, which allows limited and controlled importation and circulation of Bibles in Bahasa Malaysia, which must be stamped “For Christians Only”.

“After a thorough review, the Attorney-General has confirmed that the release of the Bibles does not prejudice the ongoing court case of the Kalimah Allah issue,” he said in a statement yesterday.

On Sunday, Home Minister Datuk Seri Hishammuddin Hussein had said that the impoundment of the Bibles at Port Klang and Kuching Port was because of the pending court appeal by The Herald, the Malaysian Catholic weekly, over the use of the word Allah in its publication. The issue has kicked up a storm among Christian groups in the country, which had appealed for the Bibles to be released.

Jala said the Government was committed to resolving inter-faith issues amicably through dialogues and discussions in view of the country’s multi-religious nature.

The minister, a Christian from Sarawak, has been liaising with the Christian Federation of Malaysia (CFM) on behalf of the Government over the issue.

“This is a reasonable compromise in managing the polarities of views between Christians and Muslims in the country,” Jala added.

The 30,000 copies of the Bible were confiscated at the Kuching Port on Jan 12 while a previous shipment of 5,000 Bibles, known as the Alkit ab, were impounded in Port Klang in March 2009.

MCA president Datuk Seri Dr Chua Soi Lek, in welcoming the A-G’s decision, reiterated that the Governm ent should be firm in showing its commitment to religious freedom. He said the issue which had created uneasiness among the people should not be allowed to drag on.

“Since Bahasa Malaysia is a medium of instruction, more people and more Christians will use Bahasa Malaysia to read the Bible,” he pointed out.

Malaysian Christians expressed relief that the controversy had come to a close.

Council of Churches of Malaysia general-secretary Rev Dr Herman Shastri said the Government had acted promptly on the matter.

“We still maintain that it is the right of Christians to read their scriptures in Bahasa Malaysia, as it is their inalienable right guaranteed by Article 11 of the Federal Constitution,” he added.

He, however, disagreed that the Bahasa Malaysia Bibles be circulated in the country with the “For Christians Only” stamp.

Kudos Datuk Chua.

Daleh ilu 2006

2011-03-16T10:19:00.004+08:00

Keputusan Pilihanraya Sarawak 2006

Senarai parti bertanding menang dan jumlah kerusi bertanding

Barisan Nasional : 71 62 kerusi menang
Parti Pesaka Bumiputera Bersatu (PBB) 35 35 kerusi menang
Parti Rakyat Sarawak (PRS) 9 8 kerusi menang
Parti Demokratik Progresif Sarawak (SPDP) 8 8 kerusi menang
Parti Rakyat Bersatu Sarawak (SUPP) 19 10 kerusi menang
Pakatan Rakyat : 66 8 kerusi menang
Parti Keadilan Rakyat (PKR) 25 1 kerusi menang
Parti Kebangsaan Sarawak (SNAP)28 1 kerusi menang
Parti Tindakan Demokratik (DAP) 12 6 kerusi menang
Parti Islam SeMalaysia (PAS) 1 0 tiada kerusi menang
Parti Bebas 21 1 kerusi menang

N53 KAKUS
John Sikei ak Tayai (menang) BN PRS 3,739
Charlie @ Chali ak Lunyong SNAP 887
Chin Khin Hee Bebas/IND 783
Majoriti 2,852
Peratus Undi 58
Undi Rosak 73

N57 BELAGA
Liwan Lagang (menang) BN PRS 1,855
Stanley Ajang Batok Bebas/IND 1,628
John Bampa SNAP 912
Majoriti 227
Peratus Undi 67
Undi Rosak 63

N67 TELANG USAN
Lihan Jok (menang) BN PBB 4,593
Kebing Wan SNAP 1,822
Lidam Janang Bebas/IND 144
Majoriti 2,771
Peratus Undi 52
Undi Rosak 76

Tiga ne naat kaie keputusan piliharaya ja lapa re milek tiga-tiga liwai ji senganak. Ayen takut pita pengemading dalem pemerintah.

Kitab dalem isu Kenyah

2011-03-08T14:39:00.002+08:00

Tai taup tau kenem re sio 5/3/2011, jane ca tau ja atek tiga me mung ilu da un mencam isu Kenyah. Oban sio tau ji ilu lepa nakaw kado kitab dalem isu Kenyah jak senganak le lepa translate ke dalem isu le Kenyah. Un ne dalem pat ato lema pulo'(450) osah nai naat kita pemoyan tiga ji ke Gerija SIB Bukit Kanada Miri. Ading-ading beng ca tuak le sorat ja ida sokat translate naki, dalem kabien ja kenai ida sokat ke metuk gayeng tiga ji apan kitab telu un tai tenup kise' e. Naki ida lepa translate sorat/tolat dalem kitab isu jane kitab genesis/kejadian dalem isu ilu jane kitab Tading. Tiga ale neji odai oban un ne kita gayeng telu dalem isu le ja lan naki odai. Nyat telu mung sokat nolong ida dalem temame' ngan nolong ida pasat inu ji la-a dalem cara mencai sin belanja re ti gayeng kidi la-a.

Atek tiga ale teka' pecap isu lan ilu Kenyah le kaie senganak, naat ne kumin oban atek-atek sik isu le Kenyah ne. Malap ilu tai lopaw kidi bayak te. Lega ca kitab ji jane pulo' ligit tuak. Nyat ilu mung da mung mencam ngan kelo ke pekalai isu Kenyah un meli ngan nyekapang se tengayet re telu ke mete' isu le Kenyah ke daleh Sarawak ne. Ayen photocopy Kitab telu apan un lote bang re telu oban oyan sorat/kitab ji me ilu. Tiga peremun sorat ji tiga-tiga apan un lote je ilu ke menok kidi bayak te o-o. Tiga tawai, Tuhan ja lemoto majak pengudip le mung. Amin.

UNDI nda majan la-a

2011-03-07T17:00:00.002+08:00

Ja atek nyeng ale-ale ne dau du ke resolve ADUN keji, jaga'-jaga' ne tepat ayen leko tai undi liwai ji o-o, boka em undi ke belaga nengayet tai midik ngan du. Boka BN nak ligit alak ligit ja ayen leko alak e, tapi nawai dau isu eek ji senganak, kerajan BN nda kumin telus, kaduk palo, nda re ti u jak ida dajie me ilu, boka midik tiga midik pembangkang atau parti bebas ja je atek sin isu eek me tepat liwai ji. Boka un lepoilu bete' tiga pe midik iya ayen nta milik iya pe....milik de ca apan re sokat paliu lepo' le tai lebih tiga ngan sokat tai ngkin isu le pala' pentabdir negeri atau negara le. tiga tawai.

Mile' pengelatak le jak ngening dau le

2011-02-25T13:44:00.004+08:00

Senganak, nta majan la-a nai ne du kempen me piliharaya umum ja nta majan la-a. Ilu lepo ne ayen mabi pekimet inu ji, majan ale' ne tepat midit BN, cin Long Dungan bekading re, beng sengau sing, paip sungai, baja, nak minyak man le mada ngan nepeng sada baie, ngan nak ligit tambang tuak le ida me ilu dalau du undi.

Ayen nta nawai tana', loten, janan, kubo taban nta un awai ida nak me tepat, sekolah pe tenuyan suak oban kerja gotong royong lepo. Atek PALO ale oban BN lepoilu odai, dalau du undi le ida mita tepat. Liwai ji ca bayu ja atek pali nai nantak lepoilu ke cuk ilu mung mile' parti pembangkang atau parti bebas.

Keperluan asas nta lepe ida tunaikan, nta majan la-a ilu nyeng ke wawasan 2020, ja kuma dau negara le ca negara maju. pek atan nta ji lan oban re nta sukat petenup kemudahan asas me ilu rakyat ke ulu sungai. Udip le makin tosah, oban ida nai ngejaat uma, juwe ngan bekan le. Maa ale pita oman, sungai pe tai litut ngan un tosa pita pun dalau baie.

Ayen dayo-dayo senganak da ake malak nengayet ne mita tiga pet pemimpin atau YB John Sikie Tayai da nta nyinggo ilu. Meka lote MP tepat ke Kakus Joseph Entulu Belaun. Pita ne tepat wakil rakyat ja mading ja ke ngkin isu le me perintah.

In the name of Development...kononnya

2011-01-15T20:31:00.007+08:00

Jan 15: Belaga, the federal government has agreed in principle to write off the remaining housing loan of about RM41 million owed by some 1500 families who were relocated following the implementation of the Bakun hydroelectric dam here. well done to mr PM.

Kenyahbadeng says:
Why now only the federal government and state government decided to write this off, are they completely blind this while? Since this is one of the the least popular issue for now there is not urgency to work on this, ASAP people more interested to know about the direct benefit of the NCR land that have been destroyed due to the Bakun impoundment that has started recently. Our ancestral land has gone forever (FOREVER)never it will be return to us, what do we get in return? Other poeple will start harvest as soon as the first turbine make a the first move in just few weeks. Just a 3 acres land is given to each family in asap,LOL ahak...ahaks...is this a big joke of the year or decade by mr Bean again? yes a very popular joke by the state government and they know nothing about all our belaga people sacriface. We have forced to give way for the mega bakun hydro project.

Other then the write off of the housing loan he also promise to connect the settlement scheme to the state's main power grid (not sure if this is for good or for their own profits, to build the belaga-bakun road (hope this will not be an empty promise) for the benefit of belaga people (35KM = 62M), lusong laku prefabricated bridge across linau river(2.7M), water supply project for belaga town (35M), commercial banks to start operations as soon as possible (maybank and bsn)kudos!!!, belaga health clinic (46M why not hospital?), NCR issue ? A college or university in Belaga would be ideal?

Kenyahbadeng says:
Why suddenly wants to implement or talk about these projects now (before state election) we need them since 20, 15, 10, 5 years ago. this is to show that they are not able to manage this state efficiently. We are very familiar with this kind of promises, the same government have promised to implement the similar projects last february until now nothing have been done....kudos this is the true color of BN in sarawak. I would suggest them to take action on their earlier promises otherwise they won't be able to control this district anymore.

Ayen dayoh-dayoh....ti lan-lan senganak. nai ne pilihanraya sangkit le apan me sokat midit calon pembangkang o..o apan re takut ngan mea-o lote taan ilu kelonan daya belaga...lote. We need change! now is the time.

Jan 15

2011-01-13T16:34:00.002+08:00

Tau kenem ji PM, Najib Tun Razak un nai menuk ilu ke Belaga, ASAP ngan Bakun. Tiga ne petenup ne tekak kelo ke bada' kumin se pengeketa udip le ke daya belaga te. Ayen nak ca tafsiran jak salak me pemimpin No.1 ji. Ilu nyat isu tana', isu baie, isu janan, isu air bersih, pembalakan, isu lepuun, ngan isu pembangunan pendidikan cin Bakun un terjamin. Boka iya nta sokat memenuhi kehendak dasar di ayen ngebobo amo mile' BN la-a. Pan atai tepat Kenyah ne ayen dayoh-dayoh la-a.

Ilu le doai, ngan tapa tebayak ale' tene odai. Nyat ida lebih perihatin ke ilu rakyat daya sungai te. Songai le lepa jaat, baie le lepa lenja, kata le mita penguman un kurang ne nta un baie odai. Pengudip ke daya ngan abak Bakun un makin mencabar, harga minyak lepa naik. Aeek jak untung wakil rakyat BN ngan kuncu-kuncu e tuwak.

Nyaliu ne kelonan di liwai ji ayen dayo-dayo, tai ne badak tirak ji tipo oma ngan lepo boka em un tai menuk senganak le ke Belaga ngan ke daya te. Khasnya me ilu ke lg busang, lg lawen, lg dungan, kpg mudung abun dangang, asap koyan, data kakus, rh jalong jln tubau-belaga ngan kado la-a lepo badeng boleng da un register undi ke Belaga. Ayen dayo-dayo senganak!!!

selamat oman mading 2011

2011-01-07T14:47:00.003+08:00

Selamat oman mading me mung ilu, tuwi kecet tekak ngening dau denga senganak telu Abun Sui polis un tangkap. Ngan pempau Tuhan ia lepas dibebaskan jam 3 kerempam re, Baca detail mengenai hal ji kaie.

Last night after Abun Sui the land rights lawyer was detained at Miri airport at 8.30pm for carrying CDs suspected of being seditious 6 KDN officers came to SADIA’s office around 11.30pm and carted away over 1000 CDs from the office and the car belonging to Nicholas Mujah, the Secretary General of SADIA. Nicholas and 2 others were asked to go to Satok police station where the KDN officers later decided to lodge a police report against Nicholas for Film Censorship Act violation. The KDN officers spent 2 hours counting and resealing boxes of the CDs which they took together with 2 duplicators. Lawyer See Chee How came to the aid of the group from the time the police came to SADIA’s office. Later another lawyer and Padungan Assemblyman Dominic Ng came after the 3 were finished at the Satok police station around 3.30am. Mujah was brought to KDN office to give a statement while the rest of the group waited at a cafe outside. After Mujah finished around 4.30am he was taken to Simpang Tiga `1 stop police station’ to get a senior police officer to sign a bail for Mujah. There was no police officer to do it at Simpang Tiga-and so the group waited till around 5.30am before someone came to finished the drama last night, while most Sarawakians slept through the drama. But the event were updated at Facebooks by a few bloggers who probably stay awake to keep abreast of the developments.

Around 3.30am the news came that lawyer Abun Sui was released on police bail while the police investigate him for Sedition Act violation. Prior to this he was detained at the airport by 12 waiting police, perhaps alerted by the scan of his luggage at Kuching airport where he took a flight to Miri. The police sat through with him to watch the CDs, and perhaps from the info on the CDs, sent another team to track down SADIA.

The penalty for Film Censorship Act violation carry a penalty from Rm1500.00 to RM10 000.00, if found guilty. Both Nicholas and Abun Sui were asked to report back to police on Feb 7th.

lega inu makin maan

2010-12-16T23:13:00.002+08:00

Sebelum Januari tahun 1980, belum ada pelesenan perkapalan untuk memantau bilangan kapal-kapal dagang dari luar negara yang beroperasi di perairan Malaysia. Jadi agak sukar untuk mengawal keadaan ini bagi pengurusan pelabuhan di sebuah negara yang mempunyai perairan yang agak sibuk dilalui oleh kapal-kapal asing dan tempatan.

Oleh itu, sebilangan kecil pemilik-pemilik kapal yg menawarkan perkhidmatan perkapalan diantara Semenanjung dan Sabah-Sarawak terpaksa berdepan dengan persaingan ketat dari pengusaha kapal-kapal dari luar negara yang beroperasi dalam lingkungan perdagangan domestik negara kita.

Kerajaan Malaysia pada masa itu mengambil keputusan untuk mengadakan suatu polisi bagi melindungi kepentingan pemilik-pemilik syarikat kapal dari negara kita ( ini adalah satu idea yang cukup baik pada ketika itu untuk rakyat Malaysia amnya rakyat semenanjung malaysia) .

Oleh demikian, polisi Cabotage diperkenallkan pada 1 Januari 1980 agar ia memberi peluang yang lebih luas untuk pemilik syarikat kapal-kapal Malaysia cari makan dalam lingkungan perdagangan domestik ataupun perairan negara kita.

Dengan adanya polisi Cabotage ini ia telah turut melahirkan Badan Pelesenan Perkapalan Domestik (DSLB), untuk mudah difahami, melalui polisi ini , kargo-kargo dari luar negara harus berlabuh di Port Klang (Pelabuhan Klang) dan barulah kapal-kapal Malaysia mengangkut kargo tersebut ke pelabuhan-pelabuhan di Sabah dan Sarawak.

Ternyata polisi ini kurang baik bagi kita di Malaysia timur, ia merugikan pengeksport dan pengimport di Sabah dan Sarawak kerana bahan komersil dan kargo import yang diangkut oleh kapal-kapal dari luar negara terpaksa ditinggalkan di Pelabuhan Klang dahulu dan barulah ia dihantar ke Sabah dan Sarawak oleh pengusaha kapal-kapal tempatan. Jadi disini sudah ada orang tengah masuk untuk cari makan dan ini bagaikan pondok tol yang kita harus bayar setiap kali kita membeli barangan di malaysia timur. Siapakah mereka ini? tepuk dada tanya selera…

Jadi kos pengangkutan yang berlebihan atau tambahan ini akan mempengaruhi harga barang-barang yang dijual kepada Sabah dan Sarawak. Itulah sebabnya barang-barang di tempat kita mahal bagai nak mampus! Kalau kita lihat betul-betul harga barangan untuk sabah dan sarawak selalunya lebih mahal berbanding harga untuk semenanjung malaysia…..ini tak adil….gaji kita kecil di Sabah dan Sarawak dan tak naik-naik, harga barang mahal betui…..dan harga barang terus naik tiap-tiap tahun, sepatutnya satu polisi harus digubal diparlimen untuk menyama ratakan harga barang di seluruh pelusuk negara Malaysia. Bukan itu sahaja malah harga gas memasak pun lebih mahal di Sabah/Sarawak sedangkan kita adalah negeri pengeluar gas terbesar di Malaysia bagaimana ini mungkin terjadi.

Hari ini, 16 December 2010 United Borneo Front (UBF) ditubuhkan sebagai platform utama untuk memperjuangkan keadilan untuk mempertahankan hak Sabah dan Sarawak seperti yang terkandung dalam Malaysian Agreement 2963.

Dr. Jeffrey Kitingan, selaku ketua pergerakan bukan politik ini menganggap Sabahans dan Sarawakians sudah dipermainkan dan ditipu secara terang-terangan.

Pemerintah kerajaan persekutuan telah mempermainkan negeri Sabah dan Sarawak dengan banyak polisi dan undang-undang yang bercanggah dengan apa yang sepatutnya kita dapat atau nikmati atau telah dipersetujui sebelum penubuhan Malaysia. Terdapat banyak percanggahan dalam banyak hal ini. Cuma ada beberapa sahaja yang dapat dibincangkan disini.

Kenyataannya adalah, sektor Minyak dan Gas memberikan sumbangan lebih daripada 40% dari pendapatan kerajaan persekutuan. Sabah dan Sarawak menghasilkan 45% dari minyak mentah dan 64% gas asli melalui Petronas.

Ini bermakna bahawa tanpa kekayaan dari Sabah dan Sarawak, akan sukar bagi kerajaan persekutuan untuk memenuhi keperluan di seluruh negara.
Menurut informasi dari Press Conference sebentar tadi, UBF ini mendukung agenda-agenda berikut:
1. Permintaan untuk pembentukan mekanisme pematuhan terhadap Malaysian Agreement 1963, terutama Artikel Lapan.

2. Permintaan untuk formula bagi hasil yang lebih adil, dan juga wakil di peringkat persekutuan.

3. Mengembalikan status Sabah dan Sarawak sebagai ‘equal partners’ dalam kerajaan persekutuan.

4. Melindungi hak istimewa pribumi Sabah dan Sarawak seperti dalam Artikel 153.

5. Permintaan untuk menghapuskan polisi Cabotage,Transportation dan Trade.

6. Memfokuskan untuk mengurangkan jurang ekonomi dan digital.

7. Menyelesaikan isu PTI dan Projek IC.

Gerakan ini sungguh bermakna untuk orang Sabah dan Sarawak yang belum memahami sejarah kerana ramai di kalangan kita yang belum mengerti dan memahami sejarah penubuhan negara Malaysia.

Namun, sejauh mana perjalanan ini akan bertahan sekiranya mendapat tentangan dari orang-orang sendiri yang akan bermati-matian melumpuhkan perjuangan kita atau anda?

Bagi saya, Sabah dan Sarawak layak dan sangat berhak untuk mendapat apa yang lebih baik daripada apa yang kita nikmati sekarang ini. Malangnya, hak kita dinafikan, oleh itu kita harus menuntut hak ini dengan cara yang baik agar slogan ‘rakyat didahulukan pencapaian diutamakan’ akan jadi satu slogan yang berguna bukannya cakap kosong dari kerajaan persekutuan.

Walau apapun agenda politik (sekiranya ada) dalam gerakan ini, kita harus mengambil iktibar bahawa anak-cucu kita perlu tahu sejarah yang sepatutnya di tujui oleh negara ini bagi tahun-tahun mendatang. Siapakah yang akan memulakan gerakan UBF ini di negeri Sarawak kalau bukan kita generasi sekarang, jangan lah biar kita terus dinafikan hak yang telah dijanjikan. Majulah Sabah & Sarawak dalam Malaysia.

Tau Kecemat atau puun dema

2010-12-03T16:42:00.003+08:00

Nta majan teka' le ngedung ke oman 2010 nah lepa abe' ne oban le ke ujung oman te, atek lep laning lep laning tuwak le tekak ja. Sangkit ale-ale dau lepoilu keja. Kumin toh kengkeh le ke Krismas atau Kecemat liwai ji o-o, meka ne dau nai putu kilu naki. Ja atek lan ne tiga ne ngeramei kata em tengen boka un sin la-a sokat pe tai nuyen senganak le de ke oma te. Tiga ale peja tai menuk lepo bio le.

Ilu lepa naat se nai anak le bio ngan un pe anak telu da nading tai sekolah oman ca, tiga oyan keti se mung da ida perlu apan re sokat lote tai alak penisen ngan du nading oman ca.

Ake sebagai penulis blog ji kelo ti nya-ek me mung ilu da nai nuyen blog ji ngan kelo' ke ti selamat Krismas ngan Uman mading me ilu mung nebelum Tuhan ja ke lemoto majak udip le.

Janji kerajaan BN pien (9) bolan lepa lapa..nta un kecip

2010-11-15T15:05:00.009+08:00

Wakil cin kerajan BN lepa nai naat ilu ke Apau Data jane Menteri Kemajuan Luar Bandar dan Wilayah, Datuk Seri Mohd Shafie Apdal ngan Timbalan Ketua Menteri Sarawak merangkap Menteri Pembangunan Luar Bandar, Tan Sri Alfred Jabu Numpang, naat kise penosah le mudip ngan tai nuyen lepo le, jak atek tiga ida nai man kapen madang (helicopter), engkeh re nai man 4-wheel drive ba-an re? atek tosah lan-lan Menteri naki, menghabiskan wang rakyat sesuka hati tuwak. Ida janji nak projek man le ke sokat tai nuyen amin le ke lepo te ngan ngedema amin le singket tau ngan alem man mini hidro. KONON-NYA tek.....

de kenta ne jane projek jak ida lepa janji nak me ilu ke Apau dalau ja
Projek mini hidro RM 300k ---WOW terangnya Lepo Data Kakus waktu malam ---KONON-Nya tek..un pasen malam odai toh?
projek jalan berturap 18 kilometer dari simpang Bakun ke Data Kakus....WOW baiknya kerajaan...KONON-NYA tek!!!

Ji ne janji-janji palsu kerajaan BN me ilu, atek nepejuk tuwak ne lepoilu ngening dau janji projek ji tidai re tapi, macam biasalah....janji ahli politik...janji kosong....(empty promises dau orang puti kidi dau Kenyah panyi ilu tuwak)

Kira ke hampir 30 puloh oman ne lepoilu ke Apau te odai baru projek paip air le ilu lepa un, atek kelesau ale-ale se keadaan lepo le keja. Nta ne de manai ngan keriut lepo oba muko oma oban kekurangan kemudahan asas, kos kehidupan makin naik keadaan infrastuktur makin tai jaat.

Dalau pilihan raya je kenai ji o-o ilu kelo ke pesah-e kerajaan BN, bada ida janji kosong ngan nta pernah ngkin pembangunan asas me ilu ke lepo bio. Nyat ilu ayen sokong kerajaan da nta eficient keneng menunaikan janji-janji re. Yu wakil rakyat telu ke apau te ti naki? ida nta bersuara? yu gona le undi ida, masa tiga le undi ca Buin ke dalem lewang masa' ke bersuara pe Buin ja boka e LA-U.

Ketua-ketua kampung telu un tai em mutu ji ke YB telu mu? Boka nta sokat nak sorat me Menteri Shafie Afdal, ngan tai naat ia ke Putrajaya te mutu ke iya....ayen takut tai naat menteri demi kepentingan lepo le. Harap ketua le sokat update ilu keneng status projek dua di.

Tiga tawai.

Tiga naat ngan pecap ji tiga-tiga senganak..

2010-11-10T14:01:00.001+08:00

Written by Dr. John Brian Anthony

For further information in regards to the related article, kindly refer to Wikipedia.

Dayakbaru:

The 20 point agreement / 18 point agreement is between made between TWO countries ( Malaya and Sabah / Malaya and Sarawak).

Such being the case, no changes can be made on the agreement without the consent of the other. In the case, they seemed to be effort by the Federal Government to put aside this agreement or even ignore this agreement as it gets their way of integrating Sabah and sarawak according to West malaysia UMNO point of views and political agenda.

Sabah and sarawak must NEVER give up on this agreement as it provides us with more autonomy. The founding fathers has the foresight to see the greed of West Malaysian and sadly for Sabah since UMNO has come in and rule Sabah it has lost most of its autonomy. sarawak should continue to fight to uphold the 18 points agreement. While working with PKR those leaders from sarawak MUST insist that Pakatan Rakyat respect and enforce the 18 point agreement when they do come into power.
Monitor and review the implementation of the agreement

The government of Sarawak may like to consider setting a monitoring and reviewing committee to consolidate the implementation status and audit the programme that has been set to comply with the agreement. That will help Sarawak Malaysian to understand how much has been done in respect to the 18 point agreement.

Probably it would be good initiative to trace this document back in the UK to find more detail on the intent, spirit, process and even minutes of discussion leading to the signing of these agreement.

A memorandum for House of Lord in UK

Where is the Cobbold commission report now – probably in UK too. Malaya would never want to show it because the result is 33% want Malaysia, 33% do not want Malaysia and 33% undecided. How they concluded that Sabah and Sarawak should join Malaysia based on the statistics only “Allah” know. The British has some explaining to do to both Sarawak and sabah. Maybe a memorandum should be sent to the House of Lord to ask for explanation on the matter.

What is the agreement all about?

The 20-point agreement, or the 20-point memorandum, is an agreement made between the state of Sabah (then North Borneo) with what would be the federal government of Malaysia prior to the formation of Malaysia in September 16, 1963. A similar agreement was made between the state of Sarawak and the federal government but with certain differences in their 18-point agreement

The agreement

Point 1: Religion

While there was no objection to Islam being the national religion of Malaysia there should be no State religion in Borneo (Sarawak & Sabah), and the provisions relating to Islam in the present Constitution of Malaya should not apply to Borneo

Point 2: Language

* a. Malay should be the national language of the Federation

* b. English should continue to be used for a period of 10 years after Malaysia Day

* c. English should be an official language of Borneo (Sarawak & Sabah) for all purposes, State or Federal, without limitation of time.

Point 3: Constitution

Whilst accepting that the present Constitution of the Federation of Malaya should form the basis of the Constitution of Malaysia, the Constitution of Malaysia should be a completely new document drafted and agreed in the light of a free association of states and should not be a series of amendments to a Constitution drafted and agreed by different states in totally different circumstances. A new Constitution for Borneo (Sarawak & Sabah) was of course essential.

Point 4: Head of Federation

The Head of State in Borneo (Sarawak & Sabah) should not be eligible for election as Head of the Federation

Point 5: Name of Federation

“Malaysia” but not “Melayu Raya”

Point 6: Immigration

Control over immigration into any part of Malaysia from outside should rest with the Central Government but entry into Borneo (Sarawak & Sabah) should also require the approval of the State Government. The Federal Government should not be able to veto the entry of persons into Borneo (Sarawak & Sabah) for State Government purposes except on strictly security grounds. Borneo (Sarawak & Sabah) should have unfettered control over the movements of persons other than those in Federal Government employ from other parts of Malaysia Borneo (Sarawak & Sabah).

Point 7: Right of Secession

There should be no right to secede from the Federation

Point 8: Borneanisation

Borneanisation of the public service should proceed as quickly as possible.

Point 9: British Officers

Every effort should be made to encourage British Officers to remain in the public service until their places can be taken by suitably qualified people from Borneo (Sarawak & Sabah)

Point 10: Citizenship

The recommendation in paragraph 148(k) of the Report of the Cobbold Commission should govern the citizenship rights in the Federation of Borneo (Sarawak & Sabah) subject to the following amendments:

* a) sub-paragraph (i) should not contain the proviso as to five years residence

* b) in order to tie up with our law, sub-paragraph (ii)(a) should read “7 out of 10 years” instead of “8 out of 10 years”

* c) sub-paragraph (iii) should not contain any restriction tied to the citizenship of parents – a person born in Borneo (Sarawak & Sabah) after Malaysia must be federal citizen.

Point 11: Tariffs and Finance

Borneo (Sarawak & Sabah) should retain control of its own finance, development and tariff, and should have the right to work up its own taxation and to raise loans on its own credit.

Point 12: Special position of indigenous races

In principle, the indigenous races of Borneo (Sarawak & Sabah) should enjoy special rights analogous to those enjoyed by Malays in Malaya, but the present Malays’ formula in this regard is not necessarily applicable in Borneo(Sarawak & Sabah)

Point 13: State Government

* a) the Prime Minister should be elected by unofficial members of Legislative Council

* b) There should be a proper Ministerial system in Borneo (Sarawak & Sabah)

Point 14: Transitional period

This should be seven years and during such period legislative power must be left with the State of Borneo (Sarawak & Sabah) by the Constitution and not be merely delegated to the State Government by the Federal Government

Point 15: Education

The existing educational system of Borneo (Sarawak & Sabah) should be maintained and for this reason it should be under state control

Point 16: Constitutional safeguards

No amendment modification or withdrawal of any special safeguard granted to Borneo (Sarawak & Sabah) should be made by the Central Government without the positive concurrence of the Government of the State of North Borneo

The power of amending the Constitution of the State of Borneo (Sarawak & Sabah) should belong exclusively to the people in the state. (Note: The United Party, The Democratic Party and the Pasok Momogun Party considered that a three-fourth majority would be required in order to effect any amendment to the Federal and State Constitutions whereas the UNKO and USNO considered a two-thirds majority would be sufficient)

Point 17: Representation in Federal Parliament

This should take account not only of the population of Borneo (Sarawak & Sabah) but also of its seize and potentialities and in any case should not be less than that of Singapore

Point 18: Name of Head of State

Yang di-Pertua Negara

Point 19: Name of State

Sarawak or Sabah

Point 20: Land, Forests, Local Government, etc.

The provisions in the Constitution of the Federation in respect of the powers of the National Land Council should not apply in Borneo (Sarawak & Sabah). Likewise, the National Council for Local Government should not apply in Borneo (Sarawak & Sabah).

*Merger

In 1961, when the Malayan government began discussing a possible merger with neighbouring Singapore, Sabah, Sarawak and Brunei, problems of ethnic power relations arose again. The “Malaysia” proposal sans Sabah and Sarawak went back more than a decade; earlier negotiations had proved fruitless. The Singaporeans themselves were not anxious to be ruled by what they considered a Malay government. By 1961, however, Singapore had grown receptive to the idea of joining Malaysia, largely because of the prevailing idea at the time that industrial Singapore could not survive without access to Malayan markets.

Singapore Chinese population is a threat to Malaya

The Malayan government was not keen on having the Chinese Singaporean population push the Malays into a minority position in the new Malaysia. Many Malays felt that upsetting the Malay-dominated nature of the armed forces and police might place them in a dangerous situation. It was also argued that the inferior economic position of the Malays would be emphasised by the entry of even more rich Chinese, setting the stage for major discontent.

Malaya get Sabah and Sarawak to form Malaysia to make use of their native population numbers

The Malayans decided to resolve this by merging with Sabah and Sarawak; both British colonies had large native populations whom the government considered “Malay”. Under Article 160 of the Constitution, most of them were not Malay; the natives were mainly animists or Christians instead of Muslims as required. To resolve this issue, the government expanded its informal definition of “Malay” to include these people.

*The natives of Sarawak and Sabah are to be considered ‘Malays’ by the malayan union to solve their problems.. the ibans, the kenyahs, the bidayus, and etcs… My question is – is this true today or we from Sabah and Sarawak being con / cheated by UMNO Malaya?

Change WE Must

mepo du pasat gayeng ja tiga

2010-08-18T09:40:00.002+08:00

Ake lemoto kelo' mita awang kata le ke ti ca gayeng ja' tiga me kelonan da ilu mala'. Singket liwai inu ji lepa lua' kaang ilu, un tepe o-o oban u le lemoto nawai senganak le tuak le....nta le nawai du da ca? yu baan dau katuk Tuhan pala' ilu....ji ca putu ja baat ale..

Tiga le lemoto nawai du da ca dalem yu-yu ja ilu ti ayen ti e me lepo le tuak. Gayeng ja tiga Tuhan ke nawai e bayak te.

Bulan Ilu Takau?(Merdeka)

2010-08-04T21:37:00.002+08:00

Kelo' ke takau cen naan-naan pemuyan memang ca pengelo' ilu kelonan. Midan ilu dalem kelabak pengaren du atek tosa lan ja. Ji jane bulan ilu takau cen pengaren lepo" alu' sena'a' ngan kumin naki un tepat ngerasa teka' peniga takau ja tain? Aka kise' lepo' du kado' ne de beso besuan kuun peniga takau cen beka pengaren lepo' alu' ji. Kumin kise' layan telu dalem bolan "Merdeka " ji. Ayo' senganak pekimet dalem ngan dado' neng jo pemoyan ji. Apan lepo' ilu un peniga kuun tau le takau cen kelabak pengaren lepo' du.

Koleksi Buku Kenyah Badeng

2010-05-22T19:58:00.003+08:00

Penerbit& Dicetak Oleh: Rens Production
No. G3, Jln Teku Lama, Sibu
96000 Sibu.
0198594492

TAJUK BUKU :ASAT BUAU KENYAH BADENG SARAWAK
Jumlah M/s : 140 muka surat
Isi Kandungan : Perspektif kepada permulaan perpindahan asal Kenyah, Kayan dan Kenyah Badeng . Menceritakan kisah benar asal usul Kenyah, Kayan dan Kenyah Badeng amnya.
Harga : RM25.00

TAJUK BUKU : LAYAN PENGUDIP KENYAH BADENG
Jumlah M/s : 102 muka surat
Isi Kandungan : Perspektif Gaya hidup seharian kenyah Badeng, Sarawak
Harga : RM20.00

TAJUK BUKU : ADET PENGELAN
Jumlah M/s : 135 muka surat
Isi Kandungan : Perspektif Adat Kenyah Badeng (Apau Lagan, Bungan, Kingmi,Protestan, SIB dan Islam. Menceritakan kisah benar cara-cara adat, pantang larang dan permulaan perubahan/penukaran agama ke satu agama.
Harga : RM25.00

Kelo' Ke Ti Selamat Me Anak Kenyah De Ala' STPM & SPM

2010-03-15T15:01:00.005+08:00

Selamat pegita ke dalem blog le ji ca liwai laa. Ake' kelo' ke ti syabas ngan tahniah me anak-anak tepat Kenyah ja lepa ala' peresa STPM ngan SPM 2009. Harap mung ikem pat anak di de ala' persesa sokat skor ngan tiga dalem peresa ja nai lua' keputusan minggu je lapa re. Me mung da lebau peresa ngan tiga tahniah! Me de nta sokat lebau ngan tiga de' ayen loap/pook tawai. Ten ca liwai laa.

Me anak-anak telu de lepa lebau ngan tiga, nengayet peteneng nuang/asat sekolah em laa. Ayen beka' teyna ngan jawai dado' asat sekolah em lepe laa. Nengayet baya' kise' asat lepo' du de lepa majan ale' napa ilu Kenyah dalem sekolah ji. Boka em kurang tisen teka' ke mita janan pecuk sekolah, mutu ke seken/tuyang atau mpe' de lepa lapa sekolah ji. Kua'-kua' tepat pabat peniga dalem sekolah ji. Maju terus tepat dalem sekolah ji senganak!

Data Kakus makes the headline

2010-02-05T09:19:00.003+08:00

Penduduk Data Kakus lega menteri prihatin keperitan Oleh Misiah Taib

Rombongan Shafie Apdal bawa khabar gembira buat masyarakat pedalaman Sarawak, ikrar pertingkat infrastruktur, taraf hidup

SIAU Nchau, 90, adalah antara ratusan penduduk di Data Kakus yang kelihatan begitu gembira dan turut beratur panjang menunggu ketibaan Menteri Kemajuan Luar Bandar dan Wilayah, Datuk Seri Mohd Shafie Apdal, ke penempatan terpencil dalam kawasan Dewan Undangan Negeri (DUN) Kakus itu, Ahad lalu.

Apa tidaknya, sejak penempatan itu dibuka di kawasan hutan berhampiran kawasan pergunungan hampir 30 tahun lalu, tiada seorang pun Menteri Persekutuan pernah menjejakkan kaki ke perkampungan suku kaum Kenyah itu yang mempunyai lebih 3,000 penduduk, dengan lebih 800 adalah pemilih berdaftar.
Siau kelihatan begitu gembira, malah menyeka air mata melihat kehadiran Mohd Shafie bersama rombongan, namun hanya mampu meluahkan rasa terharu dan terima kasihnya dengan bahasa isyarat kerana bisu. Sebaik selepas bersalaman dengan Mohd Shafie beliau cuba memperkatakan sesuatu kepada penulis yang berdiri berhampiran, sambil menghulur tangan untuk bersalam.

Mujur anak saudaranya, Ulok Belarek, 48, cepat datang membantu menterjemahkan apa yang cuba dinyatakan Siau, tidak lain hanyalah perasaan gembiranya setiap kali ada 'orang luar' yang sudi datang ke kampung itu.

"Dia suka kalau ada orang datang apa lagi hari ini mencatat sejarah apabila seorang menteri Persekutuan pertama menjejakkan kaki ke kampung kami. Malah dia kata kalau ada 'orang besar' datang, mesti ada berita baik untuk penduduk di sini," kata Ulok sambil disambut senyuman oleh Siau.
Namun, di sebalik riak wajah gembiranya itu, Siau adalah antara penduduk di pedalaman negeri ini yang tidak pernah memiliki kad pengenalan dan menghadapi masalah memohon identiti pengenalan diri itu kerana tiada sijil kelahiran atau surat berkaitan, namun ia tidak sedikitpun merisaukannya kerana baginya faktor usia menyebabkan beliau tidak lagi memerlukan dokumen berkenaan.

Lain pula ceritanya dengan Margaret Jun, 30, yang perlu menanggung kos RM100 untuk sekali seminggu perjalanan berulang alik ke klinik di Bintulu bagi menjalani pemeriksaan ketika kandungan semakin sarat, selain perlu 'berpindah sementara' ke bandar sebulan lebih awal sebelum melahirkan anak.

"Saya terpaksa pergi awal ke Bintulu, ketika kandungan baru masuk lapan bulan kerana bimbang jika mahu melahirkan anak pada bila-bila masa, sukar untuk pergi ke hospital kerana jarak jauh.

"Untuk pergi ke Hospital Bintulu dari Data Kakus memakan masa lima jam melalui jalan balak yang agak berbahaya ketika hujan. Saya perlu pergi awal kerana takut anak lahir lebih awal dan jika sesuatu berlaku di Data Kakus, tiada kemudahan perubatan atau klinik desa di tempat kami," katanya yang kini mengandung enam bulan sambil mendukung anak ketiganya, Chrismond Noel yang berusia setahun enam bulan. Margaret mempunyai empat anak setakat ini dengan yang sulung berusia sembilan tahun.

Itu adalah antara keperitan yang terpaksa diharungi penduduk di Data Kakus, salah sebuah penempatan terpencil di pedalaman negeri ini, belum lagi dikira pergantungan kepada air hujan sebagai sumber air dan jana kuasa menggunakan minyak diesel yang menelan kos tinggi. Tiada klinik desa di situ, selain hanya ada sebuah sekolah rendah.

Kedatangan Mohd Shafie dan rombongan yang turut diiringi Timbalan Ketua Menteri Sarawak merangkap Menteri Pembangunan Luar Bandar, Tan Sri Alfred Jabu Numpang, sememangnya membawa perkhabaran menggembirakan buat penduduk di Data Kakus.

Keluhan Ketua Kaum, Peter Deno Amit Jalong, mengenai mereka terpaksa menggunakan tiga perempat daripada pendapatan menjual hasil tani yang tidak menentu, bagi membeli diesel sebagai sumber jana kuasa akan diatasi tidak lama lagi, kerana Shafie meluluskan serta merta peruntukan RM300,000 untuk membina stesen hidro mini di situ sebagai sumber bekalan elektrik.

Begitu juga jalan balak akan digantikan dengan jalan berturap sejauh 18 kilometer dari Data Kakus ke simpang Tubau/Belaga, sekali gus mempercepatkan perjalanan penduduk dari Data Kakus ke bandar seperti Bintulu dan Belaga. Projek jalan berkenaan akan dimasukkan dalam projek Bidang Keberhasilan Utama Nasional (NKRA).

selamat oman mading 2010

2010-01-05T17:41:00.002+08:00

Ame' kelo' ti nya-ek ngan selamat oman mading 2010 me mung tepat da nai naat blog telu ji. Tebelum le oman mading ji un tiga ngan ilu sokat mudip ngan dena' teka' ngan un magat muat lote.

Tiga tawai me mung lepo ilu.

SAMPE' LETO

2009-08-06T17:56:00.007+08:00

Sampe leto ji ne ca toyau sampe' asen le bangsa Badeng je atek malai man leto tai kancet.Denak ngan selawan kise ketai lopa osa leto tai kancet ke sampe' ji.sokat pe laki tai kancet ke sampe ji, tape' mesti ngan "mood" or "gaya" je denak..Asen sampe' leto ja ne de latak senaak alak cin tekupi, un ca leto sakit pareng ale bekading de, beng ken neh ngan sakit e.Je laki lepa tai mita naan2 taban/obat ke pagat iya tape' nta peh tai tiga.Dalau ca beluak tau e je laki lepa nyara ale' ne, penco e lundo koseh, ja dau kenai toyau petit sampe' leto ji ngalang oseh oma.Nai je laki taga penco e alak sampe e ngan metit sampe leto ji kata je leto ken.Beng kenai je leto adung ne odai oban tai bangen ngan magat kuun toyau sampe' ji.Ja juko le Badeng ne nak ngadan sampe' ji Sampe' Leto.Selamat Ngeringa nekidi..

Asal Usul Udo'

2009-06-25T15:48:00.004+08:00

Boka le ngening dau serita de' Lata' bada'. Asen udo' ja ja ne cen keruwek udip daun kayu ke' lobo tana. Dalau songai pelempam tana' ka' mudung Dulit ja baen re, un aya (8) osa tua' le kelonan mudip. Tading dau re mudip ka’ mudung Dulit ja, beng kederui kayu ba’an ne dau penguman re ngan lobo tana’. Nta penguman re un juko’ beng mudip kuun kederui ba’an ngan lobo tana’ ne dau re.

Un ka' kederui ba'an ja un udip kayu ngan bekeleng uko' se' udo' re kita kidi. Jadi cen ji ne ilu kenyah ala' ca kalung je' sokat bada' kita oban tepun le mudip kuun kederui kayu ba'an ngan lobo tana' ja. Lepa songai bio' ja, oja ida un oman batu kerep ngan batu de' ca pa kenai udip kayu, kojau ngan pola de' ca.

ngan pe la-a, kena udip tana' Borneo lempam sena-a', mencam dau re nyorat ngan un sorat adet pe dau re baen dau kelonan Lata' serita.Un 8 osa di re, ida ne tepun le (Kenyah,Kayan,Penan,), (Lun Bawang,Kelabit,Saben,Murut .etc) dan (Impan ngan Kajang).

Adet Penteng Layam Kasa Bekading re

2009-06-15T10:54:00.002+08:00

Dalau Badeng un ngelan Adet Apau Lagan ngan Bungan, abo ne layam kasa ale’ ngan tai tusa ne kelunan malap amin re ke mape’, Ia re nemame’ ne pala’ Peselong ngan pisu ngan bali da’ na’ layam. Baya’ dau pengelan le Badeng, buka layam un kelapa nai kasa’ ale’, ja kise’ awang kelo’ ke paliu ne ja. Kise’ bali mi’a ja baen dau re. Juko’ bali na’ bayu kasa kelo’ ke pebaliu ilu kelunan. Masa’ pe palai me ilu kelunan un tai tao neng Cen uko’ baen tai na’ pekian me olong, asu ngan tai pekalut Se’ Ulong ngan Pa’u. Cen ja ne bali un mi’a neng ilu kelunan ngan na’ layam kasa ale’ man re ke pebaliu ilu. Pemuyan ji memang lepa tenuyan cen dalau udip le ka' Long Boi abe' Long Musang.

Dalem meka ilu Badeng ne un pe man le uyan layam ja tai nteng. Dalau ja le pisu ngan bali cuk ida penteng layam ja. Un Laki Malan uman lepo' , ia ne ja tai pisu ngan bali. Meka pe de' un Bali Dayung ia ke pisu ngan bali keja. Bekai pe ida pet man re penteng layam kasa ja. Dalau ja ida nyelong sebali. Un dau re, “Ca’ peh lala bulo’, ia pesau kuun bekai lo’te. Apa lage’ ne layam”. Ca man re penteng layam la’a, nutung puk anak. Un ne teka’ bau’ tunu puk anak ja re, ia re pisu bali ne. Un dau re, “nto’ teka’ bau’ tunu puk anak awen di. Anak dumit ale’ le di. Adi em uban ke ala’ dau uban anak. Ngkang awen re.” Meka dau re neng bali. Lepa ja tai nteng ne layam kasa oja. Juko' du sena-a' harap ale' du ke' Laki Malan uman ngan laki de' un bali dayung sena-a'.

Adet Pukum Boka Laki lepo' du Nai Ngacau Leto Lepo' Ilu

2009-05-25T12:41:00.005+08:00

DATA KAKUS

Un se' adet lepo' Kakus Buka laki cen awang lepo’ nai ngacau leto Badeng Data Kakus, laki ja ke sio’ ukum ca suwa puk ngan aya lo-ong kelem. Ngacau leto ka’i ja ne pemung nyelem. Buka leto ja’ ia tai ngan ja uban lepa kahwin, laki ja mesti na’ galen ukum. Buka leto ja uban nemale’ kuun laki ja, mung redo ke sio’ ukum Rm 50.00 singket ca usa. Ukum ja tai pala’ perintah kampung. Buka laki ja nta uba’ ke ala’ leto ja sait e, laki ja ke sio’ ukum la’a Rm100.00 kuun leto ja. Meka pe buka leto ja nta uba’ ke kahwin ngan laki ja, ia ke sio’ ukum Rm100.00 kuun laki ja.
Pukum di ja berkuatkuasa ading re, ngan naki ilu nta tisen kumin se' pukum mading ji. Sama eda un ngemading e atau nta.

Belian

2009-05-15T14:58:00.003+08:00

De' Lata' Long Geng Bekading re
Belian puun Kenyah Badeng un kado’. Dalem belian, ida un senteng pelua’ teka’ iu ja’ ida nawai ale’ teka dalem udip re. Un kado’ naen belian Kenyah Badeng. Un belian ajau, belian kanjet ngan belian nekimo’ anak. Un pe belian anak. Belian kanjet da’ poto du ti buka du tai kanjet ja ne Liling Oyau Along, Selakibet Madang ngan Menat Sapai ngan kado pe da’ ca la’a. Dalau du nekupa kena du ke kanjet ja du ti belian Liling Oyau Along ngan Selakibet Madang. Buka kise’ ke tai ne du menat kanjet, ja du ti belian manat sapai. Belian Menat Sapai du ti cuk da’ tai menat kanjet da ke menat ca kelunan da’ teka dalem pengelo’ du. Ilu ala’ kata, buka ca kelunan un sapai bileng du uba’ ke tai kanjet, ja du ti belian menat Sapai Bileng. Un da’ tai menat kanjet, kelunan da’ sapai bileng ne ida tai menat buka du ti belian menat Sapai Bileng.
Buka nganan anak pe la’a, un pe belian du keja. Belian du pesalau anak buka du nganan ja ne Eh Nuweh. Kado’ pe belian man du pesalau anak tapi nta ne’ nawai e la’a.
Un pe ca canaen belian du sena-a' jane kui. Main kui ida tai liko' dado' tai ngalang oma'. Belian pe ida dalau ja ngan nebada'.Alat music ida ti ja ne uding ngan sun aso man teken.
Ca naen belian ja’ kuko’ du peketun belian ja ne belian ajau. Du na’ e belian ajau uban dalau du majau du poto ale’ ti belian di. Kelunan da’ mencam ale’ nipet, ida nipet belian ajau re. Belian ajau ne, nta uban dalau ajau tua’ le du ti e. Aeng tua’ pe du un ti belian ajau. Dalem belian ajau du cerita teka’ uban udip re cen kena, kelamun ngan baen-baen ne. Udip baya’ ne, menjat ale’ kelunan da’ mencam ti belian ajau da’ un tipet. Badeng ka’ Long Musang, Long Dungan ngan Data Kakus nta un da’ ake’ tisen mencam nipet belian ajau. Badeng Long Geng/Koyan, kado’ dau da’ mencam ti belian ajau ading re. Ja’ denga ale’ dau mencam ti belian ajau ka’ Ong Geng ia ne Ampan Siang. Nta le tisen ia masih mudip pabe' naki ke atau nta.
Tangen ale’ pe ida ka’ Long Geng ti belian ajau ading re. Un pe dau du bada' ida un lepa ti pertandingan belian ajau ka' Long Geng ading re. Dalem pertandingan ja, kado’ da’ tai belian. Da’ menang me ida un terima hadiah. Ji ca pemuyan tiga je' tiga ilu harus tangen lepo' ilu ke ngkin ida pabe' baya’ uban kise’ adet tradisi Badeng ngerameh udip making hilang. Ilu arap ida ka’ koyan un ti pemuyan ja neng tau ja’ nai pesik mading la’a.
lepo' Long Geng ading re, un mencam ale' belian ajau. Kado’ du nai kelimpun ngening dau ja’ ti belian ajau ja. Un pe kelunan lata’ teliling ia ja’ belian. Kelunan lata’ da ne ngeraeng ia belian. Atek tiga ale’ dau belian ajau. Beng ida de' cen Long geng ledau de' ilu tisen ti belian Ajau. Selawan ale’ dau du ngening belian ajau ja. Kelunan ja’ mencam ti belian ajau ka' Long geng ading re badu jane Ampan Siang. Belian ajau di un cerita uban udip le Kenyah Badeng mudip ka’ Usun Apau sena-a’ ngan penusa ja’ un neng ilu Kenyah udip na’ki. Dalem belian de pe un dau cuk ilu Kenyah ke ngebawa’ mita udip ja’ tiga ke peteneng ilu mudip.

Main Asal Kenyah (KUI)

2009-05-12T07:48:00.002+08:00

Main Kui ja ne tai nekopa ngalang oma’. Ngelayan du main Kui ja ne dalau du Nogan. Atek ca bangen ale’ kise’ du Kui ja. Dalau nai re nekopa ngalang oma’, beng sile’ te’ tapeh ne ida. Teken ida mung man ngan mesat kaso' dalau nai re nekopa koseh oma’ dado’ keja. Atek selawan ale’ kise’ du da’ nai Kui da mentung re peman ujo’ ngan belian. Dalau tai du Kui, cen nta’ te kenai re. Cen kena re kenai pokat can bulan pet ne tading du nipet belian Kui. Un dau tipet re:

Koda’ no’ ja’ manan ulu can ngetak ngiyau,
Nai no’ nyago’ beseh bulo’ singket pado’ batu liau,
i-a kenai me’ nyagen padai, nyelung tawai,
malap me’ cut ta’i udut patap mengut bulit sampau.
Selawan le kenai me’ ngkin Bungan,
Pukat can ngetak ngiyau.
Nai ngkin Bungan nyagen tugan kusun Apau.

Lepa ca usa balian meka dau, ja ne kenai re pokat can. Dalau ja mung uma’ ja nai put luten singket pado’ te. Nai re abe’ ke mpau ja pe ida belian la’a. Dau belian re:

Tekecuk kajo’ ne ilu besolan ino’ memit mirau.
Uyan ne keti seberi tiling tuyau le.
Ayen nejuit patap kulit ladang ketau,
Uko’ telit re ilu utang tit kusun apau.
i-i kenai me’ nileh sut tapeh nejeh miyau,
nileh put em kayu tilut nejung kempau.

Tai re abe’ ke useh anun ja’ malan uman ja dau re ti ca tipet la’a. Dau re nipet:

i-i kenai me’ nageh padai em nyeling malau.
Nai me’ ngkin Bungan pokat can ngetak miyau.
Nai ngageh tugan kusun apau.
Tugan ngolet pipa tu’et palan solau,
Padai malep le ne ji o-o pipa pempep saping lepau.
Padai kapan kekejetan lalut lolau.

Lapa ja, ida nipet pe kelunan ja’ malan uman ja la’a dalau tai re abe’ ke useh e. Dau tipet re:

Ano’ ngebareng uman abeng belabau,
Ano’ gorang taen legang patai payau.

Dalau ja ne nai laki ja’ malan uman cen lumpung palan e ke joma uma’ nai ngkin telang sio:

i-i kise’ ke mure’ ke mue’ ikem,
bali orai bali padai da’ nai di.
Tiga orai tiga padai ne me’ o-o,
Ngan tiga pengudip.

(dalau ja ne ia miwet telang sio ja neng kelunan da’ nai Kui da.)

Lepa ja, ia re adung ne ka’ useh ja’ malan uman ja. Mung uma’ ja nai ngkin belanja me kleunan da’ nai Kui da. un borak, adut, selukung gnan jenai du nai ngkin. Uman bio’ ne ida ka. Lepa uman ja nai re ule’. Singket uma’ te tai du Kui. Ca alem, ca uma’ pe tai Kui. Keliwa le kise’ du Kui.

Isu Selem Ngan Ngadan Lomo

2009-05-08T16:16:00.007+08:00

(A). Isu Selem

Dau katuk kelunan lata’, “ilu kelunan ne mudip, nta tiga le ngoro nira’ neng du. Ilu jaga’ le tira’ ja’ nai cen pa’ le. Taro du kikem baya’.” Ja dau katuk ja’ ngelayan kelunan mukun bada’ me su re. Dalem adet ilu Kenyah Badeng nta senteng le ngoro nira’ dau neng du. Isu le numun satu ilu jaga’ buka tai keja-i ngan du. Udip sena-a’, nta da’ dumit udip tekep pisu ngadan kelunan da’ lata’ udip neng ida. Ida ngempe’, ngoko, ngepui ngan nyeken kelunan da’ lata’ udip neng ida. Kelunan da’ lata’ udip la’a, ida nyadin, nganak atau ngesu da’ dumit neng ida. Un pe palai da’ dumit udip senteng nyadin, nganak ngan ngesu da’ lata’ udip neng ida. Ji tenuyan uban cen tepun re. Perlu pe ilu bada’ kumin uban le ke pisu kelunan da’ kaeng ilu. Dengkeh da’ ilu ke ngepui, ngoko, ngesu atau ngempe’ da.

* Senganak - ja ne anak mpe’ le atau anak da’ pepade’ ngan amai sak atau we’ le. Un dau le pisu ida, Mpe’ da. Ilu nak senganak osa pe sadin le de' lepa nai lata'.
* Mpe’ - ja pe dau le pisu da’ pepade’ ngan amai atau we’ le buka re muat. Tai re mukun ilu ngepui ne ida.
* Pui - senganak toa le da’ mukun, ilu ngepui re. Buka le nta tisen ilu uban pemung tepun ngan ca kelunan da’lepa un anak, ngan anak e mencam kise’ ngancau, senteng pe ilu ngepui ia.
* Oko - Ja dau le pisu toa amai ngan we’ le. Ilu ngoko toa anai ngan toa we’ le.
* Su - Dau ca kelunan mukun pisu anak da’ anak.
* Su Siku - Buka ca kelunan lepa un su, buka su e ja ngank la’a, anak su e ja ne su siku e.
* Su Lep - Ca kelunan lepa un su siku. Nganak su siku e ja, su lep baen dau e neng anak su siku e ja la’a.
* Tuyang - Ja dau le pisu da’ kua’ udip petuyang ngan le.

(B). Ngadan Lomo

Ilu Kenyah Badeng ne un ngadan lomo buka palai lepa tai mecin usun tana’ me ilu. Ngadan lomo ida uyan bada’ kise’ re tusa ngimet ngan nawai kelunan ja’ tai mecin ida ja.

* Oyong - Oyong, ngadan lomo dua re peto buka anak ading redo matai.

* Buyo’, Mpoi - Buka anak kedua dua re peto matai, un ja’ leto du na’ buyo’. Un ja’ laki Mpoi. Ngadan lomo anak redo da’ mudip, abing.

* Mawak - Ja ngadan lomo dua re peto buka anak ketelu re matai. Un anak re da’ mudip, bayai atau anta ngadan lomo anak re mung da’ mudip.

* Saba’ - Ngadan lomo dua re peto buka anak ke pat re matai, saba’. Ngadan lomo anak re da’ mudip la’a ja ne uning.

* Sawang - Sawang badu neng dua re peto buka anak kelema re matai. Un ngadan lomo anak redo da’ mudip ja ne geleng.

* Oka’ - Buka anak kenem dua re peto matai, oka’ ngadan lomo redo. Anak re da’ mudip la’a ja ne lineng.

* Enjak - Buka anak aya dua re peto matai, enjak ngadan lomo redo.

* Sawa' - Buka anak ke aya, pi’en pulo’ ngan lebih ka dua re peto matai, sawa ngadan lomo redo. Ngadan lomo anak redo da’ mudip la’a ja ne i’at.

* Mela’ - Buka un ca neng pemade’ re matai tecu, mela’ ngadan lomo da’ mudip me ida neng pemade’ re.

* Upu - Buka ca kelunan mukun tai matai, mung da’ su, upu ngadan lomo re. Cu na’ upu mung ne ida.

* Uyau - Uyau ja ne ngadan lomo ca anak laki buka amai da matai.

* Utan - Ngadan lomo ca anak leto buka amai da matai, ja ne Utan. Buka buring ngadan anak ja, du na’ ia Utan Buring.

* Ilon - Ilon ja ne ngadan lomo du na’ me anak e mung buka we’ da matai. Anak laki ngan anak leto, du na’ Ilon mung buka we’ da matai.

* Ampan - Ngadan lomo ca laki buka leto e matai.

* Ampan Tempan - Ngadan lomo ca laki buka leto ja’ ia kahwin lepa e ampan ading matai la’a.

* Balu - Ngadan lomo leto buka laki e matai.

* Balu Tempan - Ngadan lomo leto buka e numpak balu kedua liwai la’a.

* Lo’ong - Ja ngadan lomo me ca neng pemade’ re buka mung da’ ca uban matai mung. Buka mung seken ngan sadin e matai, ia tengen tua’ le mudip la’a. Lo’ong ne ngadan e keja uban e ngelo’ong mudip.

* Tubang - Ngadan lomo amai ngan we’ buka ca atau kado’ anak redo matai tecu.

* Pi’at - Ngadan lomo ca laki atau leto mukun buka ca su re matai.

Pemuyan Badeng Mile’ Toa Lepo’ Ngan Uyan Ia Paren

2009-04-28T16:12:00.001+08:00

Kena du tai petira’ bio’ nekena ne tai de lata’ ading ngimet neng aeng ida ja’ tekep ida ke na’ toa lepo’. Ka ne palai kelunan lata’ bada’ ngadan kelunan ja’ ida kelo’ ke man ida lepo’. Kadang-kadang pe kado’ le de ida bada’ ading. Ka ne ida bada’ kise’ penyae’ ca usa neng aeng ida da’ ida lepa mile’ da. buka un ne ca usa ja’ ida kuma ke tiga lan sae’ nga kise’ adet me ida, ia ne ida na’ toa lepo’ re. Nyu’uk le tai re pisu ja’ meka ja. Kelunan ja’ ida mile’ ja’ tiga sae’, nta ma’em, tiga adet ngan mencam petira’ lepo’.

Un ca tau e, ja ne lepo’ petira’ bio’. Tau ja ne ida bada’ me lepo’ mung kelunan lata’ lepo’ ja kelo’ ke uyan kelunan ja toa lepo’. Dalau ja ne du pekatuk kelunan ja’ ida ke na’ toa lepo’ re ja. Unceng ale’ dua isu du neng kelunan ja’ ida ke uyan toa lepo’ ja. Un dau re, “ilu ke uyan iko’ toa side’, ja ne se’ le ke uyan iko’ paren neng o-o kelunan kado’.” Uban ilu Kenyah Badeng, nta un de paren cen uban tading tepun nai mudip ke Long Badeng. Juko’ tau ja ne ida ke masek paren me ia. Ilu lepo’ ne uyan ia paren me ilu ke ngkang ilu lepo’. Cen uban le na’ paren me ia pe lepo’ penyada le ke hormat ilu lepo’ ja. Un pe dau palai kuma dalau du petira’ keja, “ Kumin, uba’ tepat ia buka e uban tai nyait leto du, ti kayu alut du, mpau dau kimet e ngan naro tira’ neng ilu lepo’?

Udip Badeng sena-a’, buka re ke uyan toa lepo’,atek ida malan bio’ kelunan ja. Ke masek aren neng ia ngan ida panak. Mung da’ manai du cuk tai bayet mita belanja du ke pemung mana ngan pemung uman ngan kelunan ja’ du ke mejung. Kelunan ja’ lepo’ke mejung jadi toa re mesti ca kelunan da’ paren atau ida da’ sukat kise’ mudip. Dalau Badeng mudip ka’ Lolau Mabo ke Usun Apau sena-a’, dalau da dau du mejung Paran Anye’ ia petuk paren cen tepun. Lepo’ mejung paren Anye’ na’ ia Paran jadi toa lepo’ uban ia cin keturunan da’ nta parip ke pisu lepo’. Buka le naet kise’ uban tepun Paren Anye’ ne, ia uban cen mela da’ malai man lepo’. Un Paran ne ia anka Anye’. Anye’ la’a ia ne anak Untun. Un Untun, ia ne anak Asong. Un Asong ia anak Lian. Lian pe la’a ja ne anak Laing. Un Laing ia pe anak Jiling. Jiling pe la’a ia ne anak Lenjau. Un Lenjau ia ne anak bali nggau (Lenjau Betate’).

Dalau lepo’ mejung Paran Anye’ ne jadi paren bio’ sena-a’, ngadet bio’ dau re uyan ia. Baya’ kise’ uban adet cen tepun le Badeng ne mejung ja’ jadi toa le. Tau du malan ke uyan ia paren, muko’ mung lepo’. Ading-ading tai re ngelaki me ia. Un pe buin ida matai na’ liwa me bali utung. Dalau ja ne ida naga bali tepun bada’ Paran Anye’ ne ke paren ke man lepo’. Lepa re ngelaki, tai pe ida ma’ep me ia la’a. Ka’ juma amin Paran Anye’, ida uyan kayu aren me ia. Un kayu aren ja ida nyilung ngan na’ ca temengang kidi. Kayu aren ja ida meliwa. Mung kelunan lata’ ne tai meliwa kayu’ aren ja ngan na’ selekang kayu aren ja. Dalau re meliwa kayu aren ja, mesti re nebada’. Un dau tebada’ re meliwa kayu aren ja:

Bali selekang aing selekang puging ji,
Kise’ me’ ke uyan Paran Anye’ ne,
Paren mame’ lepo’ ji.
Apan tai nginan ngedian no’,
Selekang ping selekang puging ji.
Iko’ ke nyelekang tira’ lepo’ tira’ bango’,
Lepo’ pipa penyada me’,
Da’ ke ni’et kenenget ida pesak,
Ida panak ketai segen ketai Maren.
Apan tiga ketai bio’ Aren re o-o.
Ketai nginan ngedian.

Lepa re nebada’ ja, ia re na’ selekang neng kayu aren ja ne. Singket usa kelunan lata’ te tai ti ja. Lepa re nebada’ ngan na’selekang ja, nebada’ pe ida nyat me lepo’ la’a. Un dau re:

Meka pe kame’ lepo ji.
Tiga pa’ tiga tira’,
Tiga dau tiga tuyau ne ida,
Ke nyelekang nepokang tira’ sawi,
Tira’ abi lepo’ pipa penyada me’,
Meka pe buka du ke nyiau matai ame’ lepo ji.
Apan sukat ne ida ke miwa’ du.

Lepa tai re nedeng kayu aren ja, ja nai re kempau. Ida malan pe kelunan ja re la’a bada’me bali tepun ia ke man lepo’.dalau ja ne kelunan lata’ ti isu atau pekatuk ngan bada’ janan adetja’ tekep ia ke ngkin lepo’ mudip.

Penisen ilu Badeng neng aren un kado’ naen. Un dau palai kelunan baen dau re, paren cen tepun. Ida ne kelunan da’ poo’ paren. Buka le nepuun naet uban aren neng ilu Badeng, palai uban tai paren me ilu uban terana’ kise’ re neng aeng lepo’. Kelunan sa’ ngebawa’ ngkin lepo’ mudip ngan sukat pekise’ re mudip mentung tiga sae’ re ngan kelunan mung ngan ida baya’ pe dau isu re. Lepo’ baya’ dau isu re. Ja pe tading tai palai paren.

Cen uban palai mete’ denga tai pepatai ja pe ida tai paren. Un peniga lepo’ da’ makang pepatai ngan sukat uban ala’ kado’ ulu ayau, lepo’ mejung pe ida uyan ida paren.
Bali pe nai ngkin aren me kelunan. Udip Badeng sena-a’, un bali nai kaliu kelunan. Kelunan da’ mela bali di ne da’ ilune’ paren. Bali baen dau le Badeng ne, mpau sebali. Juko’ le anggap kelunan da’ mela bali paren. Paren berarti, lepo’ ngening atau baya’ dau isu atau pengecuk ca kelunan. Udip sena-a’,kelunan ja’du na’ paren ia ne ja’ toa lepo’ atau ja’ ilu na’ ketua kampung udip baya’ ne.

Buka le naet paren Badeng, ida ne kelunan da’ lemuto sokat mudip ngan pisu lepo’ ngan uban mela Lorek Aka nan Lenjau Betate’. Lorek Aka ia ca bali leto ja’ nai kaliu kelunan ngan kahwin ngan Ingan. Lenjau Betate’ la’a ca anak bali nggau ja’ uban nai labo’ cen langit dalau ca ujan paeng tau. Podau ngan Orai ne dau mamung anak bali nggau ja pa nai e bio’. Bali Lenjau nai na’ ngadan Lenjau Betate’ me anak ja.

Adet Mena’ (Malan Asu)

2009-04-27T08:58:00.003+08:00

Adet ilu Kenyah Badeng sena-a', ilu malan pe asu apan asu le ke tai tiga senteng ala’ pun atau nganak un anak de tiga senteng ala’ pun.
Buka un ca kelunan kelo’ ke un asu tiga senteng ala’ pun uko’ baen babui. Dalau asu e nemale’,dalau ja tua’ ia senteng nyat asu tiga ke bali tepun e. Un dau re bada’e, buka le tai nyat asu tiga ke bali tepun, tai mena’ ja baen dau re. Uyan asu piping ne ida kado’ le kena re ke tai mena’. Uyan pe ida baing bulo’. Asu piping ngan baing bulo’ da mesti nyangan ca kelempit. Un dalau belua’ alem atau kena tekuuk iyap ading, ja ne tai du mena’. Beng kelunan ja’ kelo’ ke un asu tiga ja tua’ le ja’ tai. Co’ le tai dumena’ cen uma’. Buka du tai mena’ ida ngkin ne baing bulo’ ngan asu piping da re nyangan neng ca kelempit. Tai e mita ca tempat de mpau uko’ baen mudung de nyeng ke uma’. Mudung dumit pe senteng ne ja. Tai e abe’ ke mudung ja, ia e uyan ladung tiga le ne kuko’ asu ngan baing bulo’ da. ading dau e, ngeji ti ngan pengebio’ dau e. Ngeji pa majan jeh keja pa teka’ ketai e seregip atau tedeng teka’ bulu e takut. Un dau re, dalau ja ne nai bali tepun pala’ ilu nai nuyen dau keji le juko’ le tai seregip ngan tedeng bulu. Dalau ja neh bada’ dau kumet e kelo’ ke un asu tiga me bali tepun e. Un dau e:

Uban ake’ kelo’ ke un asu,
Tiga nem na’ make’.
Sedang ake’ ja’ nta un sebali,
Senteng pe’ na’ asu mikem.
Apa lagi ikem da’ un sebali me ilu.

Lepa e nebada’ meka dau, ia e na’ asu piping ngan baing bulo’ da me bali ne.
Un buka asu ja nganak, ia ala’ mung anak asu ja. Nta e mile’ da’ tiga ite’. Ida makan anak asu da mung pa nai re sukup bio’. Buka nta ne asu da senteng ala’ pun tading tai re ngkin ida, tai pe ida uyan asu da la’a. Liwai ji ida tai nyat tulat ke bali tepun. Numpak pe ida uyan asu piping pa sangan kelempit ngan baing bulo’ la’a. Ca alem, tai pe mena’ la’a kua’ ngan kise’ tai re ading re. Un dau pengenyat re liwai ji:

Tuman pe asu di uban nai lua’ ake’,
Uban ikem bali tepun e’ ja’ na’ ida make’.
Dalem meka tiga nem sedia penguman asu di.

Uyan selekang pa kado’ ne ida keja ngkin kuko’ re mena’. Mekeleng ca aka ja ida aung ke lasan kuko’ re mena’. Pisu pe ida ngan bali tepun re la’a. Un dau re:

Uban ake’ kelo’ ke tai ngkin asu di,
Kelo pe tana’ cen sada ba’i abe’ mudung bio’ te,,
Nta e’ utung ke tai ngkin asu di.
Un dalem kawasan ji,
Beng dalem kawasan ji tua’ le ‘ ke tai ngkin asu di.
Ake’ nyat neng ikem bali tepun me’ da’ mpau sebali.
Buka asu e di mangang,
Tiga ne ida mangang beng neliling-neliling,
Ke dalem kawasan ji.
Ayen bua’ ida mangang co’,
Abe’ pelembet mudung mpau,
Ngan tai mangang pa daru.

Dalau tai e mena’ keja, un ca bekeleng aka ia ngkin. Dalau e nebada’, beng dalem bekeleng aka’ ja tua’ le asu e ke mangang bana. Ja tuman buka asu mangang pun, nta re uban tai mangang abe pelempet mudung bio’uban cen sebali tebada’du tai mena’ asu. Juko’ buka asu mangang ke ca sungai, nta re tai pelempet mudung aeng tai ke ca sungai la’a. Cen palan asu tai e meka baen dau re.

Tading tai re ngkin asu da dalau ba’i, ida ngkin ca keluong siai. Buka siai re nta un, nyat ke du pe ida. Un juko’ re ngkin keluong siai ja, malap ke ule’ tua’. Utung tau ja ne ida nekimo’ keluong siai ja. Buka re uban nasib tiga ala’ pun, kise’ re pet siai ja ne. Nai re ule’ ngkin babui ja’ ida ala’. Un suut ngan ulu babui ja, mesti kelunan ja’ un asu un suut ngan ulu babui ja. Suut ngan ulu babui ja ca palan ida nolat me asu. Nai ja’ un asu ja abe’ ke uma’ ia medat ca taing bidu ke belua’ tengkan. Aung ulu ngan suut babui ja kidi. Nta re beka’ tai matu me duading. Mesti ida malan ulu babui ja ading. Buka re panak lepa uman babui ja,ja le ida senteng tai matu me du.

Un kise’ re mena’ ulu babui ja, ala’ mung uleng ngan ino’ re dalem amin ja. Ala’ pe to’ baing re. Aung mung ino’, uleng ngan baing da ke ata ulu babui ja. Ida nebada’ ulu babui ja. Un dau tebada’ re mena’ ulu babui ja:

Idi kise’ le ke mena’ iko’,
Belengian tutut jalan ji side’,
Apan to’ da’ pipa penyada o’,
Da’ iak senganak o’,
Melai tudai ne me’ pesak me’ panak,
Ke ala’ ikem babui di o-o.
Ia iko’ babui ji uban o’ i’ut uban o’ acut,
Nta o’senteng ketai ngkin,
Galen da’ ame’ na’ miko’ di pala’ senganak o’,
Pala’ seken da’ tamen o’ te.
Juko’ iko’ cuk ne we’ kam,
Amai kam re nai o-o.

Mung galen re panak da’ maen-maen neida aung kuko’ ulu babui ja. Un tawek ngan anggong. Apan bali babui ja nta senteng tai ngkin galen da ule’ ja baen dau re. Kereta’ ne bali babui ja naet kise’ le, ia e cuk de senganak nai pala’ ilu ne keja baen dau re. Buka re tai ngasu la’a, ja ne ilu ala’ de senganak. Lepa mena’ ulu babui ja, ja ne ida senteng pubo’ ngan pesak babui ja. Lepa ne ida panak uman babui ja, ja ne ida senteng tai patu me du da’ ca.

Buka kepang ne uban re tading tai ngkin asu da, keluong siai ja’ ida nekimo’ ja ne ida pubo kua’ ngan kise’ pemuyan re mena’ ulu babui ja re.

Buka re tai ngkin asu da re ngasu, kado’ naen palan de ida jaga’ malap asu da tai li’eng atau tai jaet. Dalau tai ngasu dalau ba’i, nta senteng ala’ bekai. Malan ale’ ja. Beng lapa tua’ ne ke bekai buka ta’en e tai le ngasu. Tai jaet asu buka le ala’ bekai buka le tai ngasu. Nta ne asu da senteng ala’ babui la’a. Li’eng pedau asu le keja. Ca la’a buka letouban ala’ babui ngan le, nta senteng cuk leto mepeh tan a’i babui. Tukit pe dau asu kuun ja baen dau re. Buka teken ngan nyatap le uban utun meca’ babui ngan dalau nai le ule’ ngasu, jaet pe dau asu kuun ja. Nta ne asu le senteng ala’ babui la’a. Abo le asu da senteng ala’ babui la’a, tai pe ilu numpak mena’ ida la’a.

Udip sena-a’ kado’ ale’ naen palan asu. Juko’ buka du ala’ babui bekading re nta senteng:

* Medeh telinga babui ngan ala’ ilu ma’ep.
* Medeh jela’ babui ngan ala’ ilu ma’ep.
* Na’ ulu babui me du de ca.
* Cuk leto mepeh tena-i babui.
* Utun teken nyatap.
* Betep kiba ngan belanyat dalau nai ngkin babui ule’.
* Na’ siai belanja du petakau anak.
* Belanja kelunan nemale’.

Mung naen palan asu da’ uko’ baen dau le ka’i ne, senteng numpak uyan asu da la’a. Lepa le uyan asu da. senteng pe ida ala’ pun la’a.

Buka un ca usa me ilu neng amin le atau senganak matai, nta senteng tai ngkin asu le ngasu mita belanja me ja’ matai ja. Buka le uban tai ngasu ala’belanja me kelunan ja’ matai ja, kise’ asu le salai matai ne ja. Peniga asu le mesti matai. Li’eng bio’ ne asu le kuun ja. Tai jaet ne asu le matai mung. Nta senteng uyan asu da la’a. Ja ne baya’ le pubo asu.

Ca naen palan asu la’a,buka le tai ngasu ngan ala’ babui nta senteng matu me du nekena. Buka le ala’ babui mempam ngan un du de tai nao’ ke oma’ ala’ia ngan le, nta le senteng na’ me ida buka le ca’ kelo’ ke tai ngasu. Ilu tengen ne un babui ja. Tai taup buka le nai ule’ ja ne ilu na’ me ida. Mesti ilu uyan pe tulat me ia dalau le petulat babui ja.

Un dau re bada’, buka le nekena na’ babui me du mempam, na’pe utung tau ja tai le ngasu, ngan babui pe un kado’, nta ne asu le sukat ala’ babui tau ja la’a ngan jinan tai le tudo ngasu. Juko’ malan ale’ le nolat me du de nta nai ngasu le nekena.

ADET NGALANG

2009-04-15T14:22:00.000+08:00

Adet bio’ pengelan le Kenyah Badeng ja ne ngalang. Ngalang ilu ti dalem adet Apau Lagan ngan adet Bungan. Menjat le ilu ngalang ja ne ca liwai singket 8 uman. Ngalang ja kise’ le ngerameh bio’ adet le. Dalau ngalang, nai lua’ ne kise’ uban to’ mala’ ngan kise’ hormat le neng adet ngan kise’ pengeparen adet le Kenyah Badeng.

Kena le lepo’ ne ke ngalang, mung du uyan belanja. Uyan borak du singket lubang amin te telu tajau ngan kado’ pe. Beng suun-suun tepu ne du tai ala’ dalau ja. Ca uman kena du ke ngalang, uyan kebun ne du. Mola tepu pa kado’ ngan meka pe naen-naen pola da’ ca. Un usan ngan manjan re ne du ala’. Sukup ale’ kise’ belanja du dalau ngalang. Unceng le kise’ tai du bayet. Un de tai ngasu, tudo majan. Beng bumput-bumput siyai ne da nai ngkin ule’. Un pe uban tai palai bayet na’ bading. Beng bumput-bumput siyai atuk ne pe kise’ da nai ngkin ule’. Un pe uban tai palai nuba ngan nejala’. Un pe de tai nyungan ngan tai na’ tepap me suwi ke sungan suwi. Uyan jenai, adut, selokong du belanja ngalang. Mung lepo’ ngontat singket lubang amin. Ngontat pa kado’ ale’ du dalau ja. Nangen uyan lesung du dalau ja kuko’ du meca’ ontat. Lesung dado’ ida uyan. Dalau re meca’ ontat ngalang, wing ida meka ke bulan lu re.

Tau ja’ ading du ngalang, mempam le tai du pia’ da’ manai cuk ida tai ala’ kayu uyan sobai. Un pe palai tai ala’ bulo’ du uyan sumpang kuko’ du na’ borak. Singket uma’ te du uyan sompang ke bulan pet. Palai uma’ tai uyan ke lepau ca’ atau ke lepau teneh. Un pe palai tai ala’ bulo’ lan uko’ lata’ teken re. Un bulo’ da ida meput bulan peseripa uko’ dado’ ca ngakang re. Ja ne beran baen dau re ida na’ ke usun tilut.

Neng nempam e la’a ida ala’ telu re iyap singket kelunan da’ ida ke Ngalang, ida na’ liwa. Un ca kayu batu ida ala’ uyan unung na’ ke juma amin re. Uyan tebuku pe ida singket usa anak da’ ida ke malan uman ja. Un tebuku da, ida ngaput ke kayu unung ja. Tai ne ida lepa pegelam kayu unung ja, ke lasan te tai re ngkin e. Ida meseh ca bulo’ lan ngan mese’ ca kayu dalem e. Bulan bulo’ ja ida ngelebu peseripa. Bulo’ ja ida ngerebo’ telu re kidi. Ca kerebo’ ke bulan e ngan dua re ke belua’ e. Kayu unung ja ida aung cen beseh peseripa ngan re malan. Ala’ pe ida ca kayu unung la’a ida nyenteh ke kayu unung ja’ ida lepa petedeng ading re. Lepa ja ne ida malan ke nepai Peselong. Dau tebada’ re nepai Peselong:

Uban kise’ me’ ke ngkang ke ngalang ne ji bali,
Ketai sokong ke 8 uman ne ji.
Juko’ tai nem bilin tai mengin oko Jalong Peselong Luan,
Nai ka’ leka’ ka’ tana’.
Nai peteneng petuneng anak
Da’ uban nai luwa’ ngelora’ da’i.
Juko’ kise’ me’ ke ngadet ida ne ji.
Tiga no’ tai bilin tai mengin oko Jalong Peselong.

Majan keriut teka’ la’a, ja re mutu kenai Peselong abe’ neng bali dayung. Buka abe’ ne dau Peselung baen dau bali dayung, iya laki ja’ malan ja ala’ ca liwa ne. Un dau tebada’ laki malan ja:

Iya kise’ unung da’i de’ Peselong’,
Ji se’ me’ uyan janan uyan titai tejawai,
Taitai telit titai tawit,
Janan nyeng pekikeng,
Janan bio’ janan jalo’,
Janan nawa tenada,
Ja’ ame’ man ke uyan,
Ja’ uko’ o’ ke nai mesun nai nu’un.

Ja dau tebada’ laki malan ja kena’ e ke mue’ kayu unung ja’ ida uyan ja man ca padau. Un dau tebada’ laki malan ja dalau e mue’ kayu unung ja man ca padau:

Ji kise’ me’ mua’ can mue’ janan o’.
Mue’ titai tejawai o’ ke nai mesun,
Kusun leka’ kusun tana’.

Na’ pe ida utu neng bali dayung la’a. Mutu kenai Peselong abe’. Buka abe’ ne dau Peselong baen dau bali dayung, iya laki ja’ dayung ja ala’ ca liwa ne la’a. Un dau e mencai liwa ji:

Ji kese’ me’ mue’ can mue’ janan o’.
Mue’ titai tejawai o’ ke nai mesun,
Kusun leka’ kusun tana’.

Na’ pe ida utu neng bali dayung la’a. Mutu kenai Peselong abe’. Buka abe’ ne dau Peselong baen dau bali dayung, iya laki ja’ dayung ja ala’ ca liwa ne la’a. Un dau e mencai liwa ji:

Ia se’ me’ ke mencai ji oko Jalong Peselong,
Apan o’ bika’ apan o’ bawa’,
Apan o’ sukat apan o’ magat,
Ke nai man nai uyan,
Peteneng ngan petuneng,
Anak da’ uban nai lua’ nai lora’ di,
Uban ji se’ me’ cuk iko’ ke peteneng ngan petuneng,
Na’ ca wat ca agat me ida.

Lepa re nebada’, ja ne ida matai iyap ja’ ida na’ liwa ja. Ala’ pe ida ca liwa la’a. Un dau tebada’ re mencai liwa ji la’a:

Man ji o’ ke nyalet telu tebuku,
Anak da’ uban nai lua’ nai lora’ di.
Ji ne uban to’ kado’ anak,
Da’ ame’ ke man ke uyan.
Ji kise’ uban tebuku udip re.
Ji ne uban to’ uban kado’,
Anak da’ iko’ ke man ke uyan.
(liwa nylet tebuku udip)

Ala’ pe ida ca liwa la’a. Dau tebada’ re mencai liwa ja:

Un liwa ji la’a de’ Peselong,
Seleket o’ kenai peteneng ngan petuneng,
Oyau-otan ngan ampan,
Leto balu......................
Apan to’ tira’ penyena’,
Tira’ mano kilang,
Tira’ tebun tebaun,
Dau tira’ anak da’ ame’ man ame’ uyan di,
Ayen bua’ ida ketai ngebeng tai ameng,
Ngan sebaba’ dau tira’.
Apan tira’ tempa tira’ tiga,
Tira’ teneng tira’ timeng,
Ida ke pakai ke pekatuk ame’ lepo’ ji.
Apan ja me’ liba’ ngan bawa’,
Neng ja’ teneng temameng,
Ja’ iko’ ke man ke uyan.
Ayen bua’ ida uyan lobo uyan palo,
Uyan tira’ peno’a tira’ pepi’a,
Ka’ aeng ame’ lepo’ ji baya’.
Tira’ teneng tira’ timeng ne,
Iko’ cuk ida ke pekatuk ame’ lepo’.
Iya kise’ me’ ke na’ liwa junan ji.
(liwa junan)

Lepa ja re ngejunan tepu ja’ ida lepa sedia. Ca pe’ tepu ida na’ dalem lobang bulo’ ja’ ida ngelebu bulan peseripa ja. Un kayu ja’ ida msek dalem bulo’ ja re, ja man re mema pe’ tepu ja. Un kayu ja, ida metuit ngan lepo ke. Ia ke gak dau tai kayu ja labo’ nanten pe’ tepu ja ke bulo’ ja. Ja ida pecap pa pulo’ liwai tading re ti. Un kedua liwai re ti e, ida pecap pa aya liwai. Un pe’ tepu ja’ ida na’ dalem lobang bulo’ ja, lepa ne ida mesa’-mesa’ e nekena apan lebo ngejunan e baen dau re. Telang tepu pe ida lepa sedia’ neng ca sompang. Ja ida na’ ke dalem lobang bulo’ ja. Buka lepa ne ida pecap ja’ kedua liwai pa’ aya liwai, ja re mutu kenai telang tepu ja re abe’? buka bali dayung da bada’ telang tepu ja lepa abe’, ja ne ida ala’ telang tepu ja. Man ca sompang kuun telang tepu ja, ia re ala’ e ne ngan tai ngkin ka’ uma’.

Lepa nai ngkin telang tepu ja ke mpau, ia ketai leto mana ne, uyan i’uk ma’ matai lata’ uko’ bio’ tapan re singket usa anak da’ du ke malan te. Un i’uk ma’ da ida na’ ke kedung jonan baen dau re. Buka lepa ne ida mana mung, ja tai re peselalang ma’ da baen dau re. Mung da’ malan anak re uman ja da’ tai peselalang ma’. Uban ma’ da’ du tai peselalang, ca i’uk singket usa anak da’ du ke malan da te. Un puyan du peselalang ma’ ke kedung jonan, dua re julut kelunan kuun du. Ca ajat te’ ta’u ngan ca ajat te kabing. Dua julut kelunan di ne peselalang patu ma’ neng a’eng ida. Un julut kelunan da’ te kabing ida na’ me julut kelunan da’ te’ ta’u. Ngan da’ te’ ta’u na me da’ te kabing. Bukan ida beng patu meka tua’ le tapi un pe kise’ adet re patu ma’ ja.

Ading kise’ re patu ma’ ja, kelunan ja’ ading ke ajat te ta’u, ia na’ i’uk ma’ e ma ja’ nomor dua ke ajat te ta’u. Kelunan ja’ nomor dua ka’ajat te ta’u la’a ia na’ i’uk ma’ anun e me ja’ nomor telu ke ajat te kabing. Meka ne se’ re patu ma’ ja pa tipo. Kedua asat re patu la’a, ja’ nomor ca ke ajat te ta’u ia lo’te na’ me ja’ nomor ca ke ajat da’ te kabing. Nomor dua te ta’u na’ me ja’ nomor dua te kabing. Ja’ nomor dua te kabing ja na’ anun e me ja’ nomor dua te ta’u ja. Ja ne se’ re pesaliu i’uk ma’ re mung neng dua ajat ja. Ida patu na’ meka kise’ uban re uyan pakat udip ja baen dau re.

Lepa ja nai du ngkin i’uk ma’ ke useh la’a. Lata’ le i’uk ma’ da. I’uk ma’ da du pajat ka’ useh. Du pajat pe anak baya’ kise’ ajat i’uk ma’ da. Ca usa anak singket i’uk ma’ da te. Anak da ne anak da’ du ke malan uman ja. Amai atau we’ anak da ba’ ida dalau ja. Un anak kelunan paren, ida du cuk julung ajat du ngan meka pe te mure’ kelunan paren lo’te. Anak kelunan da’ nta paren, ida ne ke’ belua’ liko du. Keliwa tai du ti acara pajat i’uk me’ ka’ useh ngan liko anak da’ du ke malan da. Lepa ca uma’ ti, tai pe ca uma’ la’a. Singket uma’ te tai ti ja. Lepa re ti pajat ma’ ke useh ja, ia re ala’ ca kayu jueh ne la’a, kayu lengidan. Kayu lengidan ja ida ngaput pajat ka’ kasau dempau kebebeh ngerayo uma’. Na’ pe ida kayu lengidan da belata peseripa uma’ ngan na’ pe pajat ka’ tapeh.

Petebulung Ngan Pepo Dalem Penosa.

2009-04-03T18:50:00.002+08:00

Ading ake' kelo' ti tiga tawai numun dau me mung ahli Kebana Caw. Semenanjung de sokat petebulung ngan pepo dalem nyeripa penosa oban senganak le Ronald Oliver Rega ja' Tuhan lepa nepai sio' 2/4/2009 ka' Johor.

Harap senganak da' nta bien nai kelimpun taup de(2/4/2009) sokat na' bantuan melalui AJK tepat de' un kine. Harap Tuhan sokat petobo ilu mung lebih-lebih laa keneng kise' pengasat ketai engkin senganak le je lepa tai mecin ilu ji ule' ke Sarawak.

Ca liwai laa, tiga tawai pala' ilu mung.

OYAN NGADAN ME ANAK MADING LUAK

2009-03-30T16:07:00.004+08:00

Salah satu agenda je' Mesyuarat Kebana lepa Meeting tidai re jane, oyan ngadan me anak mading nai luak. Dalem perbincangan dalau ja re, mung Ahli Mesyuarat bersetuju apan ngadan mung anak de' nai luak laa nading oman ji mesti oyan ngadan dalem bahasa le Kenyah Badeng. Ji termasuk ngadan Kenyah ji ilu oyan masuk dalem sijil lahir anak mading ja. Tujuan le ti meki oban le memelihara bahasa le. Un dau du bahasa menunjukkan bangsa. Yu saeh le oyan ngadan kenyah? Yu oba' le ala' ngadan alo' de' mencam ti bub didai da? Adakah ilu ikut se' de' seken kilu kena kire keneng oyan ngadan anak? Dalau du baca ngadan anak de' du ngkin sebayang ka' Gereja Apau Kakus 2008 re, 100% ngadan alo' mung ne dau da. Berengah ale' dau de' lata' ngening du pecap ngadan re badu. "Ai beng anak lepo' du ne oban anak di ala' among tain? dau de' lata' badu. De' lepa oyan nyoo ne lepa ngan nta ne oyan ngadan alo' laa baen dau re.

Juko' cen naki ne, pekimet tega le tepat keneng poyan ji. Boka anak le tai un ngadan kua' ngan du bekidai, tentan dau ngadan kenyah re kata du oo ngan ngadan bangsa le pe tai pejung kua' ladung ngan kua' tekejeng ngan du oo. Tega tawai.

Lagu Kenyah Cen Kalimantan

2009-03-26T09:13:00.004+08:00

Lagu Petego' (Pesong) bangsa Kenyah cen Indonesia.

Ilu harap un cen aeng ilu lepa ji oo un ala' bidang ngan oyan lagu me ilu apan le tetap memelihara bahasa ibunda le..

Kumin ji to senganak

2009-03-19T14:01:00.003+08:00

Ai un oban orang puti pebeli musik le kenyah ne? un re nak loyalti ji me pemain musik di tain atau bayan ida ca liwai tua RM250!, nta le kumin oba inu ja meki ji tenuyan..

http://www.asza.com/sapemaster.shtml

Alengunan - tuduk bio ale-ale

2009-03-18T16:05:00.004+08:00

Kumin lan lote dau sereta lepo ilu ta-an naga/alengunan/tuduk bio de ke Long Serenggau bekading re tain? Ngio-ngio un poto liwai dau palai tain inu ja dalau le ngeline ke Long Dungan bekading re.

Un e-e' ka-ang tepat badeng mibu ne sokat ngedalem dau tekena' atau sereta ja tain? Un ca inu ja ake kelo' ilu ke naat ja masa' pe lan tau ca ilu ja' nta teneng jane ca gaban ja ake terima cin toyang e minggu je lapa re ida bada du ala gaban ji ke tu-un sekolah STP ke Belaga(dalam alo Belaga). Lan ji tain?

fakta gaban ji

gaban : ala' man handphone

by: anak sekolah stp belaga

lepa ala' gaban kelap oban takut tuduk bio ji.

NGETAWAI DAU KELAMUN TEPAT PANAK

2009-02-16T12:30:00.004+08:00

Midan nompak naat kabut lepa ca bulan lebih ne oban tepat panak masat dalem oman Mading 2009. Nta koda-koda teka' sangkit ale' teka' tai tau pesaliu, bolan pe pasaliu ngan kado' naan pemoyan de tai pekaliu lote.

Jadi kado' dau rancangan ngan program de mencam ngan de mukun subut ngelamun milu panak mung. Boka e' naat ngan baca ngan ten teka' ngetisen dau kimet iut mung tepat da' nai pekalut ke web/blog tepat mung-mung da kelo' tepat mung ke un USUN/AREN? dalem kado' bidang pengudip ji lote.

Pala' mung tepat, nengayet ne oyan keto' kelamun ngan dau nupi-nupi tepat di apan nai jadi ca ja kata tepat sokat ke kua' ke tai un usun dalem mung pemuyan di. Oman 2009 ji tiga tepat kua' naat kise' peranan/fungsi singket osa tepat dalem ke engkin tepat makin tau makin maju dalem udip ji. Ngebawa' teka me tepat mung.

Uko' baan de nengayet teka' ke engkin tepat pekimet udip, (Ketua Kampung, JKK Kampung, AJK KEBANA, Ahli-ahli Profesional, Gembala2 ngan de ake' nta ngalung ki pe...) ayen po-ok tawai. Nompak naat ngan nawai ne dau ketai tebulung isu tepat panak dalem Meeting KEBANA ke Sibu oamn 2008 re.

Arap tepat mung naat laa naan-naan bidang kepakaran tepat apan ilu sokat na' sumbangan me lepo' ilu lote.

Me anak-anak de ca sekolah, ayen doncau ngan boka em kurang teka penisen dalem iyu de ikem pekalai, mutu ke du da lebih lao oman osen. Ayen nta mutu oban boka le sala' janan ngan boka le lapa kado' oman osen tosa peja.Un lote du de sokat mepo ilu lote.

Ake' kelo' ti selamat pekimet udip me Badeng mibu khas me AJK KEBANA de ke mesyuarat dalem masa ja terdekat ji.

Oyat Asu Menting Lepo'

2009-01-30T13:26:00.003+08:00

Patung Asu ke' Tuun Alut

Gaban ji bada' kise' ca oyan kayu du oyan uko' baen se' poyan Asu re ke' joma tuun Alut. Du ala' gaban ji dalau udip lepo' ilu ka' Long Geng tahun 1956 re. Tujuan ida oyan oyat Asu ji man re pekarap bali jaat de' nai nanta' lepo. Meka pe bali sakit penyakit de' nai nanta' lepo'. Puyan adet ji ida pakai baya' oban pengelan re ke' Bungan. Bungan ja ne ca Bali Leto (anak Peselung, bali je' oyan kelonan).

Selain oyat Asu ji, un pe Oyat Puun Can, Liwang Oong laa de' ida oyan man menting sakit ngan sakit Kelapit.

Dalau udip ke' Usun Apau sena-a', ngelan Adet Apau Lagan le ia jane Bali Peselung. Ia nta sokat nai pisu ngan kelonan ngan nta sokat nai jadi kelonan.Un bali-bali (malaikat) anun Peselung, da ia cuk nai oyan adet me kelonan. Juko' du kado' ngelan amen Esit, Temenggang, Tuduk tiga ngan de' ca.

Nai Lepo' ilu buau ke' Alo Kayan laa, cen ja ne Bali Peselung nak anak Leto e Bungan nai bada' adet mading ja. Juko' du ngelan adet Bungan oban ne lebo dau korban du nak mia boka naban ngan sau penyakit. Amen-amen pe la-a un korang. Un tepoo, masih pe du pakai adet amen da. Lebih korang lo'te dau adet ji. Un Belawing lepo' laa nta ne du pakai ja laa. Juko' lepo' ilu ntaun Belawing ka' Long Geng ngan Long Musang de re.

Sejarah Rajah Brooke Nak Bawa Ke Kenyah Usun Apau

2009-01-23T16:19:00.002+08:00

Perintah Na’ Bawa Kusun Apau

Dalau Badeng mudip ka’ Usun Apau, perintah cuk ida bayan pupu (cukai) pala’ perintah. Dalau ja, Badeng tai bayan pupu me perintah ka’Melude’(Merudi), Melaga (Belaga) ngan ka’ Long Jenalong (Tubau). Menjat ale’ dau tai Badeng bayan pupu uban lan re nta tisen janan pupu ja. Dalau nai re peselai, ja tua’ le ida bayan pupu. Buka re nta naija tia’ peselai, kise’ re nta bayan pupu pala’ perintah ne ja.Badeng nta tisen kumin kise’ du bayan pupu singket bulan dalu ja. Tapi masa’ pe ca liwai le nai Badeng ta’en pasen neng ca uman. Dalau ja tua’ le ida bayan pupu. Pit pe la’a kado’ pe lepo’ Badeng. Un palai lepo’ re nta nai peselai majan. Dalem meka nta ne ida bayan pupu. Pit pe la’a nta pe Badeng uba’ ngening dau perintah cuk ida tai buau cen Tana’Usun Apau tai ka’ Alo Telang Usan. Badeng tetap uba’ mudip ka’ Usun Apau.Uban Badeng nta bayan pupu pala’ perintah ngan nta uba’ buau cen Usun Apau, ja tuman Raja Brooke na’ bawa kapan ke Usun Apau.”Cuk ne tuan nai bawa. Tepat pabat tuan ja cen Mudung Bora’ te. Metak abet ke pen e abe’ Lidung Jelo te.” Meka dau lepo’ ilu dalau re ngening dau tuan Raja ke nai bawa ida.

Ca Laki Sio’ Belatik Dalau Nai Mutu Leto

Un Badeng da’ mudip ka’ Lidung Jelo nai ngkin ca laki mutu leto ka’ Long Ta’ a. Co’dau a’ eng Lidung Jelo ngan Long Ta’a. Kena re tai abe’ ke’ Long Ta’a, ja dau re mana belua’ tau ka’ a’eng janan ka’ daya uma’.Un dau palai me ida, payen ida tai masat kusun uban un belatik dau kusun re mana ka. Lepa re uman belua’tau ja re ke tai pokeh. Kena re mecin cen ja, kesangkit ke dau tai laki ja’ ida ke ngkin tai mutu leto ja tai lepin. To’ dau ketai e pejomau ka’ ulu ngap, ia tate’ dau e bika’ ne. Sio’ ne uban e belatik. Belatik ja sio’ batang pa’a e. Un balatik ja, anun da’ka’ Long Ta’a. Nta ne ida pat jadi tai ngkin ia mutu leto. Ule’ne ida pat cen ja.

Mung Laki long Ta’a Tai Pelawi Belatik Ka’ Lidung Jelo

Dalau Tekuang Tasek nepai ida cen Long Ta’a tai buau pemung ngan da’ ka’ Long Senai, dalau ja ne mung laki cen Long Ta’a tai kua’ ngan Tekuang Tasek ka’ Lidung Jelo. Ida tai pelawi belatik ja re ngan du ka’ Lidung Jelo. “Pemuyan ja’ tekep, mung tepat tai nuyan palawi ja” Dau re. Juko’ mung laki cen Long Ta’a tai dalau ja. Pekua’ tai re ngan Tekuang Tasek. Itung ke tai meno’ pe dau re dalau ja. Juko’ re tai mung. Uban majan ne dau cen o o re petat.
Ayau Ka’ Long Ta’a
Jinan mung laki Long Ta’a pelawi belatik ngan du ka’ Lidung Jelo, nai ne uban ayau lesan ka’ Long Ta’a. Dalau ja, lenga le laki kuma’. Mung peniga lepo’ Long Ta’a ne nta un kuma’ uban re tai pelawi ke Lidung Jelo. Dua usa tua’ le dau peniga du ngeline’ kuma’ dalau ja. Ayau da kado’ ale’ baen dau re. Ja uban ayau tenecuk kuun Rajah Brooke. Anak-anak ngan leto ayau da matai. Amin la’a ida nutung mung. Tujo’ pulo’ dau lepo’ ilu matai kuun ayau ka peging anak ngan leto.
Un dua usa dau nai bika’ du ka’ Lidung Jelo. Sing dau ngadan ca ngan un ca da’ manai i’ut la’a ja ne Odau. Muat uban Odau ne ngasa. Ia ading abe’. Tapi dalau tai e abe’, penco mita ma’ ngan uman. Uman. Uban daram ale’ kise’ pemuyan Odau ne, ja du mutu neng ia iu ja jadi. Ja Odau bada’ayau lepa nyalai du ka’ Long Ta’a ngan sadin e lepa matai kuun ayau. Tapi nta pe du atek ngelan dau Odau ne. Du sangka ia palo. Odau bada’ un ca usa la’a nai bika’ ngan e, ja ne Sing. Dalau nai Sing nyeng ka’ uma’ ia dau e bika’ ne. Cen Sing ja du ngelan uban lan ayau un ka’ Long Ta’a. Tai du nuyen bika’ ja cen Lidung Jelo. Dalau pemado’ tai re abe’ ka’ Long Ta’a. Beng dema ne kuko’ lepo’ melai uban ayau da nutung uma’. Tai re abe’ ka’ uma’, nta ne ayau un. Lepa kelap ne uban ayau da.

Bawa Ka’ Long Petan

Badeng da’ sio’ ayau ka’ Usun Apau sena-a’ jane Badeng Long Ta’a ngan Badeng Long Petan. Kado’ Badeng matai kuun ayau ka’ Long Ta’a. Tapi ka’ Long Petan nta du kado’ matai uban leto ngan anak nekena tai kelap. Un dau re bada’, cen dipa uma’ uban nai ayau lesan. Mempam le dalau tading kenai dema (dema sarut-sarut), tai ca laki mukun naet alut ka’ tuun. Dalau ja ia ta’en nai ayau ala’ alut lepo’ ilu cen dipa. Laki mukun ja ne bada’ ngan cuk mung leto ngan anak tai kelap. Laki dau tai ngkin leto kelap ngan nai p’ e ule’ ka’ uma’ la’a ke pepatai ngan ayau da. Cen dalau ba’i nai du pepatai ngan ayau da. Un pe dau Penan nai ngan lepo’ ilu dalau ja. Tapi cen beseh sungai te dau Penan mabang. Un dau ca me lepo’ ilu,Tubang Juta’ dau ngadan laki ja. Ia dau ngalo’ mekat lati ka’ sada ba’i ngan ngalo’ kejung. Un nyatap ngan mung gelam pepatai e, ia aung kusun ia ka. Dalau ja dau nai ca alut ayau ke matai ia. Dalau alut ayau da ka’ belua’ sungai, ia dau Penan ngeleput ayau da ne. Ayau da petepum ngan alut re pe kaem. Da;ai ja ne dau tai lepo’ ilu nyudup ngan matai ayau da. Nai ca alut ayau ja’ kedua e la’a, meka pe dau Penan ngeleput ida. Nekena le dau ce usa ja’ julung alut re sau sua nyatap e ke meca’ ca me lepo’ ilu. Tapi Penan ngeleput ia. Ka’em pe dau alut ayau ja’ nai ngedua ja la’a. Ca me lepo’ilu ukau nyatap e sio’ batang pa’a ca ayau da. Nyatap e, ayau ja tai ngkin kelap te dipa. Tai lepo’ ilu ja pabat ayau ja. Ia tisen keti, un uban du mabang ia. Ayau meca’ ngan matai ne dau kelunan ja.

Tai majan beng nai kado’ le dau ayau da. Lepo’ ilu cen beseh sungai ngan ayau cen beseh. Kado’ ale’ dau aykau da. Uko’baen kise’ asat anai re kise’ ayau da baen dau re melai kado’ ale’. Lepo’ ilu ngena nai ayau da abe’ ke sungai. Beng nelecau nyatap kelawit ne dau ayau da ka’ lepo’ ilu. Tapi mencam lepo’ ilu nyala’ uban re ukau e cen co’ pit pe la’a cen ba’i. Tai ke mo-o nyatap kelawit ayau da, ja ke dau lepo’ ilu nyudup nyalai ayau da. Un kaka dau nai ayau da. Un ayau da’ kado’,ka’ usun te dipa te dau re. Nai ca kaka re ading, lepa lepo’ ilu nyalai da, ia ke dau nai ca kaka atau ca naen re la’a. Poto dau lepo’ ti ngan re meka ading.

Naet baen dau re, beng kise’ ayau da pepeseng ngan ca kelunan bio’le. Ca ayau da lo’ te ja’ ida meseng ja. Bio’ ale’ dau laki ja. Un sapai sekelet le fau laki ja ngan beng mabun ne dau terega e. Un dau ca i nasa’ ake’neng laki ja o-o. Ikem pat utung ayau da’ ca ngan ake’ pekutung ngan laki ja.” Dau Temelian Tiling. Laki bio’ ja dau julung ayau da’ nai liwai ji. Nai re abe’ ka’ ba’i ne, ia dau re nelecau nyatap ka’ lepo’ ilu ne. Kena kise’ nyatap re ke mo-o, ia dau lepo’ilu nyudup ida ne. Mung ayau da’ ca kelap. Lepo’ ilu pabat ne dau da. Un laki ja’ nio’ ale’ jidai o-o re. Nta dau e tai kelap. Ia dau e necek kelempit e ngan ngena nai lepo’ilu. “Ayen ngacau ake’ utung ia.” Dau Temelian Tiling. Ca liwai kise’ redo pekediwek. Beng kise’ Temelian Tiling mejung ulu ayau ja sile’ ke dipa ne pala’ ayau da mentung dau e “Pan atai Badeng.”Lepa ne uban Temelian Tiling ngolep ulu ayau ja.

Dalau ja ne kise’ kebeto kise’ ayau cen daya ngan cen aba’ ngan cen dipa ida. Ja ne uban nai ayau teliling ida ka. Nai lepo’ ilu kusun, lepa ne uban ayau mabat ida. Nta lepo’ ilu mencam ke kelap la’a uban ayau ne teliling ida. “Ayen mawa’ udip. Na’at telit ikem tua’' ne.”Dau lepo’ ilu. Ja nai re nyelat ayau nai kusun. Ca usa dau lepo’ ilu ayau meca’dalau nai re nyelat mpun ayau nai kusun.

Adan Lawai dau ngadan kelunan ja. Un ja’ tuyang, ja nai ngkin ia kelap kusun uma’. Un ka’ ca sun lepubung, ka ne dau kelunan ja’ ayau meca’ja nyenteh. Un amai kelunan ja’ ayau meca’ja, bawa’ ale’ teka’ e du ke ala’ ulu ja’ anak. “Atek e’ pemung matai ngan anak e’.”Dau e. Amai da dau mabang kuko’ patai ja’ anak ka. Pasa le dau kenai ayau ke meca’ kelunan ja. Tapi nta re tisen amai da mabang. Telu re dau ayau amai da matai. Amai da pe la’a matai kuun ayau ka. Un ca laki kawa’ ke dengen le me lepo’ ilu tai kelap dalau bekan. Ayau un tai pabat ia. Du bika kelunan ja bada’ ayau un pabat ia, nta pe dau e ngening. Ja ca matai kuun ayau. Pat usa tua’ lepo’ ilu matai ke Long Petan kuun ayau. Long Petan ne ca lepo’ i ut le.

Ca lepo’ ilu Kenyah sio’ ayau dalau ja, Long Ca’. Long Ca’, nta pe dau ja ca lepo’ bio’. Keriut pe dau du ke’ Long Ca’ ne. Un Lepo’ Badeng bio’, ia ne ka’ Lidung Jelo. Nta ayau makang tai nyelat Badeng kapan ka’Lidung Jelo. Baya’ dau cerita palai bada’, mung lepo’ Usun Apau un tulat ayau da. Tapi un da’ sio’ tulat nai ka’ Lidung Jelo, nta re jadi tai uban un terana’ bulen ida ta’en dalau nai re kaba’ uma’. Nai ayau da abe’ kaba’ uma ka’ Lidung Jelo, ja dau ca bela’u leta’. Takut ayau da tai ka’ Lidung Jelo uban re ta’en bela’u leta’ ja. Ule’ cen ja ne ayau da. Ja tuman Lidung Jelo nta sio’ ayau. Baya’ dau re bada’, da’ sio’ ayau dalau ja. Badeng, Lepo’ Tau ka’ Penyoen, Lepo’ Timai ngan Uma’ Kelep .

Lekai le Kenyah

2009-01-01T15:50:00.003+08:00

Ji kita naan2x pengoman lekai/kojau le Kenyah Badeng de ilu obak ale' ke bada me du mung.

1. Abeng anit ulu babui
2. Sekayat/Payang sanit
3. Boreh bangat
4. Siai babui/atuk kawak ke madam/bau keriut de..pesak ngan tung ubi/tung timun
5. Nyak babui ngan tegereng uku baan ti icuk re du oman ji
6. Tian (sada batek) selareng/padek/nyebala
7. Kasem babui/atuk
8. Mung sak ke dalem teboan(pansuh)
9. Kayjet payau
10. Tung ubi adam
11. Atuk pait sanit melok ngan tena-ie - mesuk pa taysai
12. Cak tung ubi ngan olem
13. Sampen tun udu lo
14. Pasak anit kabuk pa dodek
15. Tun atuk/siai ngan lia bau
16. Tun lia sanit

oman mading ja nak peniga

2009-01-01T12:25:00.002+08:00

Tebelum le ilu mung nai abe oman mading 2009 ji dalem ca osa ja magat ngan tiga. Me mung telu ja' un tai permisi tidai re masa' ilu lepa nai ule ke gayeng le ne odai. Pegayeng tiga-tiga ngan ayen loa tai duncaw ke tujuan asal telu.

Selamat oman mading ngan nyat Tuhan lemoto ke nak laset ja dadu' me ilu panak mung.

Selamat Tau X'mas Ngan Oman Mading 2009

2008-12-18T09:42:00.005+08:00

Pala' senganak mung, tebelum le ilu mung sokat nyelama ngan ngemaren Tuhan le tego' "Tau X'mas" je kenai ji . Me tepat panak de sokat tai ule' ke oma' dado'(lepuun) tai ne ule' ngan tiga-tiga. Ji ne masa le sokat pegita ngan petebulung ka-ang ilu serepe' apan. Meka pe ti selamat Oman Mading 2009 me ilu mung lote.Tebelum le ilu un sokat ala' sio(berkat) ngan un azam baru dalem masa ja kenai ji o-o.

Tepun Suling Uchat Ngan Lenjau Suuh

2008-12-03T16:29:00.001+08:00

Gambar Hiasan sahajaTepun Suling Uchat ngan tai e sait Lenjau Suuh

Udip kelunan sena-a’, un dua re peto. Podau Liga' ja’ laki ngan Polau ja’ leto. Nta dua di peto un anak. Lua redo peto. Un ca liwai nai ujan paeng tau. Tecu ale’ dau nai ujan paeng tau ja dalau-dalau du kado’ pekasing. Dalau du nugan uban ja. Serengan uban nai ujan paeng tau ja ne uban nai ca anak labo’ cin langit. Tai ujan paeng tau ja nteng, ja du tego’ ca anak bala nengeh ka’ lasan. Du ala’ anak ja ngan bada’ me mung lepo’ ke mita we’ ngan amai anak ja. Mung du nta tisen anak ja. “Nta ji u ban anak lepo’ ilu dau du. Kumin ne tepat neng anak ji udai dau re. Ilu ke pet pe anak ji, bora pe, uban tiga kise’ puyan anak ji. Dau re. Ja re na’ anak ja me Podau redo peto. Podau redo Polau ne un anak ja. Un Podau redo peto, kelo’ ke ala’ adet kise’ du nganak. Ala’ terana’ apan le tisen redo un anak. Tai Podau ala’ Suling atau Kadeng. Kadeng ja ia meca’ ngan tai mema cen tilung pamen. Tai telang kadeng ja labo’ kenta’, du taen uko’ kise’ da’a du buka du nganak re. Un pe telang kadeng ja sio’ likut buin. Uko’ kise’ daa’ re ne telang kadeng ja neng likut buin. Cen kise’ bala daa’ kenta’ tilung pemen redo kuun telang kadeng ja ne du kuma redo nganak.

Dalau re ke malan uyan ngadan me anak ja, un ca terana’ bulen tenuyen. Dalau re ke uyan ngadan anak ja, dua re dau usa lenjau nai kuko’ ida. Lenjau dua da un pisu ngan re. Un dau lenjau dua da, “Tuman anak ji uban nai lua’ ikem, ame’ ja’ na’ ia me ikem. Buka em ke uyan ngadan anak ji, tiga em ala’ ngadan kame’ da’ toa mpe’. Ikem ke uyan ngadan anak ji oo, ja ne neng ke aya tau. Ngadan e o-o, Lenjau Betate’.” (Cen enggau merit) Tai sukup aya tau cen o-o nai lenjau dua da lua’ Podau redo Polau, ja ne ida uyan ngadan anak ja. Ida baya’ lan dau isu lenjau dua da. Ngadan anak ja ida na’, ja ne Lenjau Betate’. Baya’ dau ja’ Lenjau bada’ me ida. Lenjau Betate’ nganak la’a ja ne Apui. Apui nganak la’a Lusat (Uchat). Nganak Lusat la’a, Suling anak e. Kelunan cen ca lepo’ penyeng ngan re ka nai ala’ Suling Uchat ne sait. Lenjau Suuh nai ala’ Suling Uchat sait. Lepa re kahwin, ja tai Lenjau Suuh ngkin ja’ leto ne Suling Uchat ka’ lepo’ anun Lenjau Suuh. Penyeng lan dau lepo’ re. Ca kelelat masat taket le dau a’eng lepo’ re.

Un ca liwai, nai Lenjau Suuh redo Suling Uchat ne ke meno’ toa Suling ne. Nai redo nyeng ka’ uma’, ja dau redo nto’ neng ca naa. Suling dau ading tai nto’. Udip dalau ja beng pekayau ne du. Dalau ja’ leto ke nto’, ja’ laki jaga’ kenai ayau. Lepa Suling ne sau sapai ngan sau ta’a ke tai nto’, ja dau Lenjau Suuh pisu ia. Un dau Lenjau Suuh neng ia, “Ngkeh lepe to majan pemung uban e’ beng tai ngayau ne de’, adi beka’ nyeboleng le ne ite’ o’”. Oi , nta e’ uban ngan du pit iko’.” Dau Suling ne mipa ia. Mi’a ne teka’ kimet Suling ngening dau Lenjau Suuh ne neng ia. Beng nyangkit-nyangkit ne dau Suling ne nto’.

Lepa Suling nto’, ja dau tai ja’ laki ne Lenjau Suuh ne nto’. Besunung, tapung silung, sua puk, tabit lenjau, ngan oleng sip lenjau e ia sau mung. Un oleng Lenjau Suuh ne aya re dau sip lenjau kidi ngan bunung dau ka’eng da. Jinan Lenjau Suuh ne nto’, ia dau Suling Uchat nyangkit dakep oleng ja’ un 8 sip lenjau ja ne ngan masek e neng ia. Suling ne dau un oleng ja’ un 8 sip lenjau ja. Lepa Suling masek oleng ja neng ia, ia e pisu Lenjau Suuh ne. Un dau Suling neng Lenjau Suuh, “Seken, kise’ ake’ ke un oleng sip lenjau o’ ne ji. Uban idi o’ kuma dau de’, temale’ ji, temale’ du. Atek lan e, nta e’ uban ngan du pit iko’. Buka uban anak o’ lo’te ja’ ake’ nemale’ ji, ca anak laki ji o-o. Anak laki tiga puyan, sangkit bio’, makang neng o-o iko’ ngan peniga du. Buka anun du ne uban temale’ ji uko’ baen dau o’ ne, ca anak leto ji o-o anjang pa’. Ja dau e’ nebada’ man sip lenjau ji.” Meka dau Suling Uchat. “Adi o’ meka dau tain arin? Uban e’ nekae’ iko’ ja o-o re de’, adi iko’ ngelan ne uban ja.” Dau Lenjau Suuh. Tusa ale’ ne kimet Lenjau Suuh ngening dau Suling Uchat ne neng ia.

Lepa Lenjau Suuh nto’, ia tai redo ule’ ne abe’ ka’ amin Suling Uchat te. Ja Lenjau Suuh bada’ pemuyan uban redo me Lusat Apui amai Suling Uchat ne. “Amai, sala’ ne dau isu sadin e ji o-o re. Meki dau e neng ake’. Uban e’ ke nekae’ ia ja bane’ o-o re de’, ia ngelan ne uban ja. Ia un pe oleng e’.” Meka dau Lenjau Suuh. Un dau Lusat Apui amai Suling ne mipa Lenjau Suuh, “Anak, ji ne baya’ ikem do pemung. Nta em do sukat pemung la’a. Uban balo’ adet me’ cen Ate’ Aya’. Tepun me’ cen sena-a’. Uban dau bali lenjau me tepun me sena-a’, buka iu ja’ ame’ ke mita, petuken ngan sumpah, bulu ngan sip lenjau ame’ ala’. Bali lenjau ne ja’ ke naet ja. Juko’ beng nyae’ bareng ne ikem do’.” Nta dau Lenjau Suuh ne uba’ ke pule’ ngan Suling. Atek e ke ala’ Suling ne leto e’ lo’te bana. Nta e’ uba’ ame’ do ke petat.” Meka dau Lenjau Suuh. “Ame’ da’ po-o’ cen Ate’ Aya’, nta me’ senteng. Uban balo’ adet me’. Beng ule’ no’.” Meka dau amai Suling Uchat neng Lenjau Suuh.

Neng nempam ja, ia dau Lenjau Suuh ule’ ne bada’ me amai da. Nai amai Lenjau Suuh ngan mung kelunan lata’ lepo’ da nai ngkin ca buin pute’ man re ke meliwa sau sumpah ja. Un dau lepo’ Lenjau Suuh ne dalau ja ka’ Laleng Bawai dau lepo’ re. Nai re abe’ ka’ lepo’ Suling Uchat, ja dau re matai buin pute’ ja na’ liwa sau sumpah ja. Un dau Lusat Apui neng amai Lenjau Suuh ngan mung lata’ da’ nai cen Laleng Bawai, “Nta le mencam ke kumpin e. Bareng ke petubo leto ji senteng lo’te. Tapi ke pemung ngan e, nta senteng ca utip pegip. Ke petubo leto ji dalau e nemale’ pabe’ tai e nganak, senteng te. Ke pemung ngan e lepa ja nta senteng. Uban balo’ adet me’ cen tepun. Meka ne layan e buka me’ uban lepa man sip lenjau. Meka dau amai Suling. Ja ne lepa tawai Lenjau Suuh neng Suling Uchat.Ule’ ne Lenjau Suuh.

Nganak Suling Uchat ne, ca laki dau anak e. Un dau ngadan anak ja kuun re, Laing Suling. Nta ne ngadan anak ja nyenteh neng amai da kuun re. Pala’ we’ da, Suling ne anak ja nyenteh. Bawa’ ale’ we’ da ke nyenteh ngadan anak ja neng amai da uban amai da Lenjau Suuh kuma temale’ ja nta anun e ading re. Nai Laing Suling ne bio’, ca laki tiga puyan dau e. Sangkit ale’ pe dau kenai e bio’. Dalau da’ manai Laing Suling ne, beng tai ngayau ne dau e. Ca kelunan makang ale’ dau Laing Suling ne. Singket tai e ngayau kado’ ale’ dau ulu ia ala’. Ala’ pe dau e salut. Lapa lepo’ Lenjau Suuh ne dau tai Laing Suling ne ngayau. Nai ke dau Laing Suling ne ule’ ngayau lapa amai da Lenjau Suuh, ia ke dau e kuma dau “Pan atai Laing Suling laki tiga sinan, anak temale’ awa”. Dau e mentung e mejung ulu ayau da’ ia ala’. “Pan atai Laing Suling laki makang sua’ sinan temale’ aeng.” Meka-meka ne dau Laing Suling ne singket liwai tai e lapa amai da nai ule’ ngayau. “Oi, ano’ meka dau tain anak? Laing Lenjau ngadan o’.” Dau Lenjau Suuh neng ia. “Nta atek Laing Suling ngadan e’.” Dau e mipa ia.

Anak Badeng Lg. Busang Pertama mengenal Sekolah

2008-11-25T11:16:00.001+08:00

Gambar ji pelua' kise' kelup de' ading tai tisen un sekolah me' lepo' ilu cen Long Busang. Ida tai sekolah ke' Long Jawe'. Gambar ji oban mubaligh ala' oman 1972 re ka' Lg. Jawe', dalau re lidik lasan oma' dado'. Nta le tisen eh e' kelonan di. Tapi setelah 36 oman tua' ilu lepa un sangkit ale' nai maju cen udip sakai le. Naki ilu un tai alo' se' cen oo du dari segi kemajuan. Ilu naki un meli amin batu ke' pasen, kado' de' gayeng perintah, un kereta, motorsikal ngan un pe de' un syarikat & Kompeni tengen.

E' e tisen kelonan di?

2008-11-15T18:26:00.005+08:00

Kelonan da' menging ale' dau denga dalem tekenak le Kenyah ne

Ampan Maya
Laing Tit
Bungan Aban
Jalong
Oyau Poh
Oyau Entang
Oyau Akak
Oyau Kerun
Langking
Tuwing Takang
Tuwing Boneng
Empoi redo Buyok
Olong encam redo Olong apa
Sinan Putik
Lawai Abai

ale2 pegang watak jahat
Oyau Abing
Bungan Nyanting
Orai Iyut Sangat lalut
Bungan Ligen

Kado la-a da' ca tiga pe nak pit te kai-e.

Sambungan Asat Buau Badeng Koyan

2008-11-03T08:46:00.003+08:00

d) Long Besungai (1947 – 1948)
- Nai re buau cen Long Iran, ja re ngelepo’ ka’ Long Besungai. Long Besungai ne ca alo sungai dalem sungai Linau. Ida mudip ka un beng sio’ tusah ne ida kuun lempam ngan poto songai bio’. Dalem dua oman re mudip ka, dua liwai lo’te ida lempam.
- Pekimet ne ida kelo’ ke tai buau la-a ka’ daya sungai apan nta sio’ lempam. Lepa petira’, ja ne ida ngebalun kelo’ ke tai buau la-a.

e) Data Bonget (1949 - 1952)
- Buau re cen Long Besungai, ja tai re metik alo Besungai tai ka’ Data Bonget. Un Data Bonget ne ia ke’ belua’ alo Besungai. Mudip re ka’ Data Bonget un tiga ntaun lempam ngan ntaun penusa cen penyala’. Un tepo-o nta ne teka’ tana’ oma re sukup ngan tai nao’ pe co’. Dalem telu oman re mudip ka ja ne ida kua’ kimet ke tai buau la-a.

f) Tekulang (1952 -1962)
- Un atek lan ne, ka’ tana’ oko le ke’ Usun Apau te dau re ke tai buau. Un tepo-o, nta dau perintah oba’ ida tai buau ka teh oban co’ ale’ ngan tepa pagan perintah ke’ ida. Ja toman re tai bau ka’ Tekulang.
- Toa lepo’ re nai buau ka’ Tekulang dalau ja ja ne Uloi Lian. Dalau udip re ke’ Tekulang, un poto nai Badeng cen Pengiyan nai meno’ ida ka. Meka pe ida cen Tekulang tai meno’ senganak re ka’ pengiyan.
- Un kira-kira pulo’ oman Badeng Mudip ka’ Tekulang ngan tana’ oma re pe un nta sukup. Pekimet pe ida kelo’ ke tai buau cen ja la-a. Un dau ca kimet Uloi lian kelo’ ke ngkin ida ke tai buau ka’ Lusung. Tana’ Lusung ne baen dau re un atek tiga ale’. Tana’ sengim ngan kado’atuk.
- Ja nai ne buau mecin Tekulang. Nai asat re pelempet cen Tekulang nai ka’ Keluan. Un alo Keluan ne sangat alo Linau. Tai ne oban denga Badeng di ke kelo’ ke tai buau ka’ Lusung pala’ bangsa Kayan. Dalau nai re besut ka’ Keluan, ja ne kenai bangsa Kayan payen ida ke tai buau ka’ Lusung (Lusung Laku). Nta kayan oba’ ida tai buau ka oban tana’ ja tana’ keremun ngan lobang ligit kayan dau ja baen de.
- Cen ja ne dau nta jadi tai buau ka’ Lusung.

g) Long Geng (1963- 1997/1998)
- Peliwet re cen alo Keluan, ja ketai re sao Alo Geng. Ka’ Long Geng ne dau re penco ngelepo’. Un to-a re nai mecin Tekulang nai ka’ Long Geng, ia ne Uloi Lian.
- Pengudip Badeng ka’ Long Geng un majan. Nta ne ida ngimet ke tai buau cen ja la-a oban perintah lepa nai naat ida ngan mengesahkan ida ka dalau Sarawak Merdeka dalem Malaysia.
- Perintah un ala’ ba-at keneng ida, nak sekolah, kubo’ taban ngan nai ngkin penerangan keneng perintah me ida. Un pe nai perintah ti wayang me ida.
- Keneng jo pengelan la-a, un pe kenai mubaligh ngkin agama Kristen ka. Kado’ pe de’ tai masuk Kristen oban gaya’ pengelan ja lebo ngan ntaun palan-palan ngan nta pakai amen uko’ baen adet Bungan. Un tepo-o, un pe palai ca’ man adet Bungan pabe’ naki.
- Bolan ca sue’ pulo’, Oman 1985, perintah mete’ ca Badeng cen Long Geng jadi Penghulu. Nyurang Uloi anak Uloi Lian ne jadi Penghulu je’ ading me Badeng ne ke’ daleh Alo Baliu. Sio’ tanggal 23 bulan telu oman 1986, ja lepo’ pemung mana ngan ngerameh ia jadi Penghulu.
- Badeng cen Long un ading re tai sekolah cen o-o Badeng de’ nai buau ka’ Long Busang oban re la-o nai buau ka’ Alo Baliu. Un tepo-o nta pe ida lapen keneng sekolah re oban le toran keneng obo sekola ja. Mencat tua’ le da’ nading tai sekolah da re tai empau kidi.
- Cen Long Geng ne lepo’ ilu tai tisen sekolah, kemajuan ngan tai tisen keneng usun tana’. Lepo’ tai maju keneng cara udip, pengelan ngan politik.

h) Kenyah Badeng Koyan Baru (1998)
- Kenyah Badeng Koyan ja ne ca tempat “skim penempatan semula” Badeng ka sungai Koyan dalem daleh Belaga. Perintah buau mung keto’ lepo’ de’ ke’ daya diam Bakun oban du ke oyan “projek hidro” mempeng diam bakun apan de ke oyan ngan ala’ karan leterik ka.
- Un bang re la-a, perintah bayan keto’ mung tana’, pola, liang ngan mung keto’ de’ anun de de’ patut ida ke nyat beli/pampasan.
- Ngan un dau atek janji perintah ke’ ida, amin mading de’ du oyan me ida da ida pupuk bayan ngan tana’ nem ekar.
- Eda nading terima pampasan cen oman 2001 ngan tai buau ka’ Koyan, Assap.
- Toa Badeng Koyan naki, un dua osa perintah mete’. Ida di jane Penghulu Nyurang Uloi ngan Ketua Kampung re ja ne Nyaban Kuleh.

Sejarah Ringkas Asat Buau Badeng Koyan baru cen Apau Kayan

2008-10-30T09:55:00.003+08:00

Kira-kira lepa ramei oo Ajau oman 1944, Miat Ncau ngan Temekoleh Erang nai ngkin de’ ketai buau ke’ Alo Baliu cen Long Batang lapa lepo’ bio’ ka’ Long Beta-o. Un pe palai Badeng Bau mela Lumai Bilong nai ngan de. Ida tai oyan oma ngan ngetu ka’ Lolau, nyeng keriut cen Long Beta-o. Un masa ji, Tana’ Sarawek kenta’ perintah Jepun. Nta ne lepo’ bio’ tai mapo ida oban le kenta’ perintah Jepun ngan daleh Sarawek un nakut tentera Jepun. Un dau serita palai lepo’ ilu tai kuli Jepun ngan tai mesai alut ngkin tentara Jepun dalau ja re. Sae’ ale’ pe dau Jepun kilu boka le nta nyakat ida bana re. Pabe’ un palai un tai mencam lagu ngan tisen isu Jepun.

a) Lolau (oman 1944-1945)
- Ca oman re ka’ Lolau oja tai re bau ka’ Long Penasai. Oyan pe ida oma ngan amin ketu ka. Lepa Ajau kira-kira bulan 4-5, ja ne tai re buau laa tai ka’ Long Kenyo’.

b) Long Kenyo’ (1945-1946)
- Oyan oma ngan lumpung ketu re ka’ long Kenyo’. Dalau re ka’ Long Kenyo’ ida kelo’ ke tai pemung ngan lepo’ bio’ ka’ Long Beta-o. Un tepo-o nta lepo’ bio’ nai ala’ ida ka’ Long Kenyo’. Lepa majau jane ida petira’ ngan oyan balun tai buau pelempet mudung tai ka’ Long Iran beh te’ Alo Baliu. Dalau ji, un menyerah ne Jepun ngan tai kelap cen tana’ Sarawek.

c) Long Iran (oman 1946-1947)
- Lepa ne ida oyan oma ngan ngelumpung ke’ Long iran, jane dau nai lepo’ ilu cen Long Beta-o ke nai mapo ida. Dalau ja, Paran cuk lepo’ ilu ngan pulo’ usa de’ Lata’ cen Long Beta-o tai pisu ngan mapo ida. Ampan Bilong Ebo dau pengelata’ de’ tai mapo ida da.- Un dau re mipa kelonan’ Lata’ de’ tai da, “Adi o-o me’ nai pelempet nai ka’ Alo Baliu ji ne uban em pat ke mapo ame’, boka dalau me’ ta’ Beta-o rem mapo ame’, tiga lo’te, dayo lo’te me’. Mao’-mao’ labo’ ka’ Alo Baliu ne me’ pat odai. Nta ne me’ pat oba’ ikem ke mapo ame’”, dau Miat Ncau ngan Temekoleh Erang de pat neng ida.- Supe’ sae’ ne dau de’ Lata’ da mapo ida ketai te’ Alo Baliu. Oban re bawa’ dau ketai metat lepo’ bio’ ilu, jane dau peniga lepo’ ilu cen Usun Apau sena-a’ Ampan Bilung Ebo Su-un ida mung kira merestui ida ngan bada’ apan Bali jaga’ ida.

..........bersambung.......

Mempeng sungai oyan hydro

2008-10-23T15:24:00.008+08:00

hydro ke dalay le bekidai o-o

kelamun kata du ke oyan hydro ke daya Murum (Peliran)

Ji ne kise layan udip bekidai o-o senganak, kelunan ketai leko beng kelo ento' ke amin song ne, lunto man kipas/aircond,nepak man sebuting tepak ja' pakai leterik, mana pe man karan, meka pe neguring kojau ngan lekai. Muek pen lepa le lepin pe ilu leko dalau ja o-o masa cuk asu atau kerabang nyelak bane'.

jadi mung se' tenaga di ida ke menjana cin hydo ke sarawak.

kaie ame un na kise kumin se perancangan du ke dalay le sarawak ke menjana tenaga me tepat de' kelo ale-ale' se' ketai alo di. Ayen muat ale' lunto takut ikem tai jadi alo' bio atau alo' put.

Naat ne tengen kumin se' rancangan alo' (sarawak energy) ke sarawak dalam koda' 2x masa ja' kenai. Oban ketai Laing Tit, laki sangkit nogan ait bena loran ngelau maklumat alo' ji dalau re muat lunto'.

http://www.survival-international.org/files/mediabox/Sarawak_Energy_Confidential.pdf

Tiga pe download maklumat ji boka em kelo tisen keneng idi(6 mega pengebio' file ji).

Bakun, murum ngan kado empangan da' ca la-a tipo dalay sarawak. Yu ale-ale dipat ke mempeng sungai ? masa pe ida pat takut baya' ngan tabi.

PEKIAN / GELAM OSA KENYAH BADENG SENA-A'.

2008-10-23T10:03:00.004+08:00

Pekian/gelam puun le Kenyah sena-a’ un kelebo lan. Tiga anun laki meka pe anun leto. Cen kena le tisen je’ du nak ape’ ja, mung pekian le cen kulit kayu talun. Kulit kayu talun ida ngelekak ka’ inan kayu. Lepa ja ida ala’ petung ngan mesa’ kulit talun ja pa ketai e pedat ngan lema’. Ading ading ida sau kulit nyepeh kayu je’ ta’ awang ja. Lepa ja ne ida mesa’ e pa ketai e lema’ senteng ida oyan abet, sapai ngan ta-a.

a) Gelam Osa Leto

- Ta-a Talun ida un cen tading nai re tisen ngancau
- Sapai Talun ida un cen anak dumit abe' bio boka de' toa sokat oyan mida.
- Luk telinga de’ toa oyan mida cen tading re anak leto dumit(3-5 uman re un ne).
- Belaung maa’, belaung semanga ngan belaung jelung ja ida un boka Luk telinga re nai dado’.
- Leko’ Sulau asal e du meli dalau tai peselai (Keriit Leto un te’ ujo’ kabing)
- Leko’ Tolang asal ji du meli dalau tai peselai (Leto tinen/bio’ udip un te’ ujo’ kabing)
- Leko’ ino’ pe ida oyan nyolo tengen ngan oyan kalung kidi.
- Leko’ ma-a’ pe du oyan me leto. Ma-a’ ida pelodau ngan mube’ e ke’ dalem bulo’ kua’ bio je’ ida oba’. Teh maing oja ida mepe’ bulo’ ja ngan mutun nenap pa mening.
- Uleng ino’ maen anun de’ Paren ngan uleng ino’ biasa anun Panyen.
- Sapai kiput – Sapai de’ du oyan cen apek, ida nyemelut man ujo’ ngan periti kiput te. Di ida meli dalau re peselai.

Pengebada’: Nta un dau re serita ida un seketeng. Ida coma un tali ta-a tua’(tali lempa’).

b) Gelam Osa Laki

- Abet ida un cen tading nai re tisen ngancau ngan bulu keta. Boka re tai nto’ ida mepen ngan nto’ muso’ sau ano tua’.
- Tapung Ucuk du un boka du ramei tua’. Un de’ Paren ngan Pegawa’ lepo’, ida mesip telu re terega tebun dumit ke’ tapung re te’ mure’ tedeng keta. Un Kelonan biasa ngan de’ manai ida nak terega temengang kanun re te’ sada tapung/dempau telinga.
- Tapung Olat du oyan cen wai. Ida un boka tai pepatai ngan tai nao’.
- Tapung Se’ jane tapung olat de’ du numpak pegelam. Un aban ino’, terega ngan bulu pun du nak kidi.Ida un boka du ngerameh kancet, liko dado ngan du un tai pepatai.
- Belat ino’ ida oyan me anak dumit tua'.
- Belat Iman ida de’ manai, tamen ngan de’ lata’ un.
- Luk telinga de’ toa oyan mida cen tading tai re de’ manai.
- Odeng jane kebaat luk telinga laki.De’ lata’ tua’ un ji. Ke’ odeng re ida mesip mujun sui tebun, temengang de' ida ngukir ngan nak sip pun pe palai kidi.
- Lobang telinga te’ empau. Ida mesip jako’ ngan un pe palai un odeng kidi.

Pengebada’ : Gelam pepatai laki un ca naen pe uko baen baing kanan,poeh man meh a, tapung se’, tapung olat, tabit, besunung, kelempit, nyatap menyip, nyatap kelawit, nyatap bulo’ un tali lempa’, nyatap kertot, nyatap belireng, nyatap seragap ngan keleput peging telo’ langan salo’.

Taban Tradisi Kenyah Badeng

2008-10-17T14:12:00.001+08:00

1. Tuko’ – Ala’ wek paku tela’o, metun ngan nak ke’ tuko’ ja ngan mok mali pe ilu mesa’ atau metun nak kidi apan e mema tuko’ ja.
2. Sio’ Senun Teniken – manyap ke’ luten atau meladang.
3. Suwat – Boka du suwat saena-a’ du mekun (pepana malat baing ngan necu mekum malat ja neng suwat ja apan ne nteng da-a’. Un pe ca la-a’ man penteng suwat ja ne metun lia kelai pekelet ngan ano koden/lipun ja ilu nak kidi.
4. Dadem – Ala’ petu babui pekelet ngan songai keriut ja ilu nisep. Betoka Setung de’ lepa du
puang pe ca du nelang taban dadem. Silu osa’ ca du mekeh-mekeh ngan nelang ia ja
du nisep kelina’ dadem. Udu aka peli’en (timai tung ngan pute’ piu udu ja), du
ngeloco ngan nisep telang e. Aka Padem(meden le dau aka ja) ca du oyan kelina’
dadem.
5. Sakit Sengim – Du cuk ida ken katang. Du pepana pak peti nak dempau ba-a loten oja du nak kenta’ pat ja ngan ja’ sakit sengim ja ken dempau e.
6. Sakit Dadem Malaria – Ngesi ida man tung bua’ leset. Mekeh tana’ atang da’ bala, nak songai kelet e ngan nisep.
7. Sakit Batek – a) Ngeloco belenta’ alo’ nak songai kelet ngan nisepb) Metun kulit kayu Ampan Laran, melo’ ngan nisep telang e.
8. Sakit Batek Da-a’ – Metun lia berung, nelang, nak pe apo ngan osen kidi oja nisep.
9. Sakit Batek Ngelabub – Ala’ ano pa-a, ilu nelang mulun le, ja ilu mi-it ke’ batek ja’ngelabub ja.
10. Tuduk Nyema-at – a) Metun atuk mata’ nak kidi.b) Ala’ pulut wai seringan nak kidi.c) Ala’ dule’ tebun ngan temengang pe sokat pakai. Mekeh-mekeh nak kidi.d) Ala’ umpun laki na’ kidi, se’ ja nteng dalau ja ne ja badunak pe tuduk ja bisa’ ale’.
11. Sakit Tebaken pa’ Anak – Ala’ kisiu, pesak, mutun pen re, ja ilu mema-mema nak ke’ tebaken pak anak.
12. Sakit Datan – Ngeleput man langan odep (keluin amin odep ilu ngelo-ong). Nta dusebarang ngeleput ja. Mesti je’ sakit datan ja nta tisen du de’ ngeleput ia. Dunyengau man tengesang le tai du ngkin de’ datan da masat oja ilu nekena necuk je’ ke ngeleput ia ja mabang ka’ long pamen kajo’ te, baru e berkesan.
13. Sakit de’ du nta tisen punca – Mengin kelonan de’ un taban baca. Ida mi-it apo, ngelutiu ala’ cen osa sau sakit kelonan ja. Nongkat balisakit ngan nak lewa boka penyala’ ngan cuk bali da tai kelap.

SAMPE URAU USUN APAU

2008-10-04T21:37:00.003+08:00

Asen music sampe Urau ji ntaun kumin ilu ke tisen ngan teneng teka.lebih2 laa dalau udip le naki..je' ake nawai teka' tepun le bada milu jane..sampe Urau ji ida ti man de pesun bali dayung dalau du man adet Bungan Peselung Luan bekading de..dau tekoba sampe Urau ji pe un kuak dau ngan sampe Bali Dayung..dalau ja te 2 laba le sampe ida pakai...naki ilu ngening macem2 dau cerita asen sampe urau ji...tape mung cerita memang du bada nai lua cen tekupi lote...sen ne memang ilham/pengenak cen bali lote..boka kelunan de un Bali Utung/Dayung tai kancet man sampe Urau ji bekading de..naam mesun ne Bali Utung/Dayung de keja..genuineness/keaslian music sampe Urau ji ntaun tai paliew cin bekading abe naki..cin matai oko Paran abe empe Asang lawai naki..baik toyau ngan keraang e..ji je ngkin sampe Urau ji unik cen oo toyau sampe deca..sampe de ca sukat ilu nyaliew, pekatak, tiru/ngebayak/ciplak, ngan ngemading...sampe Urau nta sokat..ke sarawak ne 2 osa le de sokat ti sampe Urau ji ke tahap je atek tiga...redo jane empe Asang Lawai & Tegit Lusat cin Uma Badeng Sg.Koyan Asap Belaga.Cin dalau ek primary 3 re' ngening dau toyau sampe Urau ji tape nta pek sokat ti e tai toyau sampe Urau dau lepe pabe tuie ne...Ngeringa ne dau toyau sampe Urau medo senganak le Ongkah Bit ngatak2/ngitik dau ke nginak ti sampe Urau ji naki.....nyat lesau boka toyau sampe Urau medo ji ntaun tai idi dau...semoga terhibur....Tiga Tawai....

Selamat Hari Raya

2008-10-01T10:14:00.002+08:00

Ame' telu cin KenyahBadeng blog ti Selamat Hari Raya me senganak telu Kenyah Badeng da' menyambut Hari Raya cin tuwi abe' ko-o bolan ji. Arep ikem pat un sae' teka' menyambut tau bio ja.

Tiga tawai.

NAWAI ASAT BADENG

2008-09-23T12:38:00.014+08:00

Dalau ja (1950an) ke Long Busang(Mosang). Kado’ tepat de nta mudip ngan du ka te.Kado’ pe anak-anak de naki ne nta tai meno’ ka te. Basa’ beng taan ke dalem gaban tua’ le. Cukup dengkep ne kise’ udip le dalau ja lote. Boka du mutu ke ilu kumin kise’ “teknik-teknik” oyan biyu/na’pan/oyan kiba/nyongan bangat/ mabang satung ilu lepa capai tahap “si-fu”. Cukup ne kise’ le ke nyerutu mita oman ke lakaq-lekaq ngan mudung-mudung de tiga ngan bileng. Kado’ tana’ sengim. Mung di ilu sokat ngempak, ngejuey atau ngebekan pe. Asal un agat ngan senganan(asai/baing) nape kayu tanyit bio’ deram/sekapu pe tetap tobang lote.

La-a, kado’ ale lekai de ilu sokat mita dalau ja. Tai nejala’ ke tuun tua’ pe beng un ne atuk. Apa lagi boka le tai ke daya atau kaba’ Baliu te tai abe’ sungai-sungai de poto atuk ngeroya(Alo Tasak, Keliung, Aput, Buang , Sg. Payang). Ca liwai miwet tejala’ penu’ belanyat. Kadang–kadang dalau le ngalut tua’ pe un atuk de kecet ke dalem sungai ngening dau toyau teken / besai le nepejuk lo-o’ dalem alut. Nui….lento ale’-ale’……..

Un sepo-o, uko’ baan dau du re side’ un penyenang ngan un pe penosa lote. Midan un penosa nai nyarat dalau ja(lien) oyan oma nta padai oba’ mudip ngan tiga. Nading ne ilu mola ubi, opak ngan de sanget tai palu nanga. Apan un lote pengoman le dalau ja. Sokat ilu ke oyan paling. Ngan lien tetap lien jadi ilu lien petonjen. Nta un baa ilu oman paling buru nape kojau gred 1 dalau ja kadang-kadang nta un osen lote ngan ja. Nta pe cukup penosa ja nai pe penyakit sio’ ilu dalau ja laa. Anak-anak dumit ngan un pe de lata lote sakit ngan kado’ de kecay-kecay ketai ngan un pe de tai mecin ilu lote dalau ja re. Tepat panak mita taban de sokat ke ngelinak ngan nyeraka’ penyakit de nai. Nta ne taban aka (toba) ngesi/midut apo nyingan dalau ja. Boka sakit tayngen tua’ sokat lote obat di. Nui…tosa ale’-ale’ . Iyu keta ngan se-au pe kise’ le dalau ja. ……..

Oban le mala’ udip ji lote ilu nai mita taban ja ilu tisen un ke aba’ sungai nai Belaga. Nta ne ilu putuk diam maan de un ke alo Baliu dalau ja(diam Muring/Bakun ngan diam-diam de ca laa).Nta sokat peloap kimet le. Nai ne palai milu ke abak ngan abe’ ke Belaga. Nai oyan ketu ke Lg Dungan 1970an. Cin Long Dungan sokat tai nyat taban ke Oma’ Taban Belaga nta co’ ale uko’ baan nai cin Long Busang.

Long Busang

Gambar Long Dungan May 2008

GAYA' UDIP KE DAYA TE

2008-09-19T09:52:00.008+08:00

Kise'gaya' udip le memang nta kua' singket tau. Nempam ca naan pe kise' gaya' udip le ngan meka ne oban kise' layan udip le kelonan. Memang dalem udip ji kado' da ilu ngeno' teka'. Uko' baan kise' dalem gaban ji, atek tiga ngan kelo' teka le ketai mesai alut, nejala' ke ulu naa, ngan ja' tiga ale' laa jane ala' atuk(padek/nyembala/kerabang/etc).

Tapi kumin kise' layan udip ji dalem 1o/20/30/ atau 100 oman ja' kenai tain? Un lepe mung di tain? Un lepe anak le ke tisen iyu ja' du koma padek/nyembala atau naan atuk de ca laa? Jadi, iyu ilu patut ti apan le sokat menikmati mung di dalem nasa ja' kenai?....

Secara ringkas ilu patut hargai udip ji ngan meka pe de un pipa ilu. Nikmati peniga ja' Tuhan lepa na' milu mung. Harap ilu sokat taan mung peniga di dalem masa ja' kenai...

Ji kise' gaban senganak le ke daya Linau te..

Kumin Santet Tepat Boka Saei Su-u Kado Nepecau Alem ee

2008-09-16T16:56:00.005+08:00

Senganak nta le tisen kumin se santet tepat boka ca kerajaan ja' mading tenoyang alem e-e. Tapi mung keto' pekara de meki ilu mesti atau harus pali ngenyeng ngan nta le perlu nyerada e (muncung). Kado hal2x ja lepa tenoyang ja sokat ke oyang ilu lebih pali. Pita ne kebaien ja tiga cen ata du sokat ke ngening dau isu cen tepat boka lan ji ke tenoyang.

Boka du un nai mutu hal ji ke tepat bada ne, le ne iyu-iyu beng tiga ne ja. Tiga ja o-o. Oban nta le sokat ala ujo' du mung ke sokong ilu, tapi boka inu ja tenoyang ilu pita cara kumin se le ke nyemamet pita udip ja dena' ngan tiga.

Ilu kelo nyarat inu ji ngan tiga ngan dena'. Ca tua ilu lemoto pebeka tawai ngan ca kimet.

Tepun Le Senaa' De(1813-99?)

2008-09-16T09:16:00.008+08:00

Kerjasama Data Kakus & Majlis Pembangunan Sosial dan Urbanisasi

2008-09-09T08:35:00.002+08:00

Bicara Bestari Antara Tradisi Dan Budaya Moden
Thursday, 15 May 2008

Pada 24 April 2008 Bicara Bestari Antara Tradisi Dan Budaya Moden telah dianjurkan oleh Majlis Pembangunan Sosial dan Urbanisasi dengan kerjasama JKKK Kampung Data Kakus di Ruai Ketua Kampung Peter Deno Amit Jalong Kampung Data Kakus Tatau, Bintulu. Perjalanan ke kampung ini mengambil masa 5 jam menggunakan kereta pacuan empat roda merentasi jalan balak dari bandar Bintulu. Kampung Data Kakus merupakan kampung yang didiami oleh suku etnik Orang Ulu Kenyah Badeng dan mempunyai kira-kira 2000 penduduk.
Tetamu Kehormat iaitu Yang Berbahagia Encik Johnathan Lugoh, Pegawai Daerah Tatau, Bintulu dan pihak penganjur telah diberi sambutan yang meriah dan mesra dengan alunan muzik tradisional dan tarian Ngajat Lasan serta Liko Dado semasa tiba ke kampung ini. Objektif-objektif Bicara Bestari ini diadakan adalah:
1)Untuk memberi kesedaran tentang peranan budaya tradisi dalam pembangunan sosial setempat; dan,
2)Untuk membincangkan isu-isu sosial akibat perubahan budaya.

Bicara Bestari ini telah mendapat sambutan yang menggalakkan dengan penyertaan sebanyak 175 peserta. Dua kertas kerja telah dibentangkan semasa Bicara Bestari ini.
Kertas 1: Peranan dan kepentingan budaya tradisi dalam pembangunan sosial setempat, dibentangkan oleh Encik Henry Colin Belawing (Penasihat Persatuan Lakiput Sarawak).
Kertas kerja 2: Budaya Moden: Kesan terhadap budaya tradisi dan masyarakat setempat yang dibentangkan oleh Encik Nyurak Keti, (Pegawai Tadbir) di Pejabat Daerah Tatau, Bintulu.
Sesi Dialog : Isu-isu semasa pula dipengerusikan oleh Encik Henry Colin Belawing. Ahli-ahli panel terdiri daripada Encik Peter Deno Amit Jalong (Ketua Kampung Data Kakus), Encik Etang Lesan (Yang Dipertua PIBG SK Ulu Kakus) dan Encik Jawa Tusau, (Pengerusi, SIB Data Kakus).

Penutupan Rasmi Bicara Bestari telah disempurnakan oleh Yang Berbahagia Encik Johnathan Lugoh, Pegawai Daerah Tatau, Bintulu.

Sempena dengan Bicara Bestari ini acara Sukan Rakyat dan Malam Kebudayaan juga diadakan. Sukan Rakyat diadakan pada sebelah petang dan mendapat sambutan yang meriah dengan penyertaan 160 peserta. Pelbagai sukan dan permainan Kenyah Badeng telah dipertandingkan seperti: Sumpit (Ngeleput), Tarik Tali, Nyulo Eno, Asing , Kideu dan Pasa Un Sapai.

Malam Kebudayaan pula diadakan pada sebelah malam dan 180 penduduk kampung telah mengambil bahagian dalam tarian Ngajat Lasan, Datun Julut, Melalo, Belian dan Liko Dado. Malam Kebudayaan berlarutan sampai pukul 2.00 pagi. Dengan adanya program sebegini ianya selaras dengan Misi Nasional dalam membangunkan seni, budaya dan warisan budaya pelbagai etnik di Malaysia. Sewajarnya kita harus berasa bangga dengan seni, budaya, dan warisan yang kita ada dan terus mengekalkan nilai-nilai murni walaupun dalam arus pembangunan yang pesat.Kesempatan ini pihak Majlis Pembangunan Sosial Dan Urbanisasi, Kementerian Pembangunan Sosial Dan Urbanisasi mengucapkan ribuan terima kasih kepada JKKK Kampung Data Kakus, Pejabat Daerah Tatau, SK Ulu Kakus, RTM Kuching dan semua pihak yang terlibat secara langsung dan tidak langsung dalam menjayakan program ini. Semoga kita dapat bekerjasama pada masa yang akan datang.

Teks Disediakan Oleh: Majlis Pembangunan Sosial dan Urbanisasi (MPSU)

Pesta KEBANA

2008-09-04T14:23:00.005+08:00

Pesta KEBANA 2008 ,SIBU

Pesta KEBANA 2008,SIBU

Pesta KEBANA 2007, DATA KAKUS

PESTA KEBANA 2007,DATA KAKUS

Gambar Oleh: Vivia Paya

Anun E-e Ji?

2008-09-03T17:34:00.007+08:00

Giant Sape' 2008

Kenyah in the news may 2007 - archive

2008-09-03T15:44:00.005+08:00

Kenyah to host sports, cultural fest By Lucas Jalong Bato - may 30th 2007

MIRI: Sarawak Kenyah Badeng Association (Kebana) will host a sports and cultural festival from May 28 to 31 at Kampung Data Kakus in Ulu Tatau, Bintulu.

Deputy Minister in the Prime Minister’s Department Joseph Entulu is the guest of honour. He is expected to officiate at the opening ceremony on May 30.

Among the activities during the festival are soccer competition, Kanjet Lasan (ngajat), Datun Julut, ngeleput (blowpipe), beauty contest, and badminton.

For more information contact Roy Kulong 019-8894692, Sem Kiong Angin 013-5646187 and Reniu Sageng 019-8594492.

http://www.theborneopost.com/?p=18336

- the bornoe post -

Pengebada ngan positive feedback

2008-09-03T10:13:00.009+08:00

Me telu ja kelo' ke nyorat atau ngalung ke blog ji, tiga pe nak alamat email em me kenyahbadeng@gmail.com ame telu ke nak access mikem apan nem sokat post idea ilu ja ikem pikin ke website atau blog tepat ji.

Boka un ka-ang tepat da' un cerita atau u u bahan mengenai Usun Apau tiga pe na maklumat da make man email apan le sokat nak pit da' ilu lepa un kai-e ne. Selamat blogging pala tepat mung.

Badeng mudip, pebeka tawai

Tahniah Me Ahli KEBANA Cawangan KL

2008-09-03T08:26:00.009+08:00

Ading-ading ake' kelo' ke ti Tahniah me senganak telu Jimpau Balan ngan meka pe Ongka Bit da' lepa ala' bahagian dalem pertandingan Pesta Sape' Borneo ke Baram bulan Ogos 2008. Dedo lepa berjaya mendapat tempat Ketiga(3rd).

Laa ake' ti tiga tawai oban senganak le Jimpau Balan ngan Abun Sui Anyit sokat terlibat secara langsung dalem siaran Live TV3 pada 3 September 2008 lebih kurang jam 8.15 pagi. Dedo metit sampe' ngan cukup selawan dau. Tahniah , maju Badeng...Senganak, bolan ujo' ja' tiga sokat ngalo skills ja tiga lote!

Pengencam Ja' Teneng Ngan Ke Ngkin Telang Udip

2008-09-02T17:35:00.005+08:00

Boka le naat dalem kise' kenai bete' pengudip le kelonan ne,kado' naan kise' pengencam ja' un keneng ilu kelonan. Pengencam/ penisen memang perlu ngan patut ilu mita ngan ngepit singket masa. Kado'naan bidang penisen ngan meka pe sangat-sangat/asi e. Uko' baan dau du de un kimet ngan dapit pekimet re, un pengencam dalem koda'-koda' bidang uko' baan ja kise' tepat nyorat dalem Agenda Badeng Mibu dalau petira ke mita udip me Badeng Mibu ke Pesta Kebana 2008(Sibu - sebagai tuan rumah) ja lapa re.

Senganak, abe' tui ne ilu Kenyah secara umum ngan Badeng secara khusus tetap un koda-koda penisen ja cukup empau nilai. Ca tua' bidang ja ake' kelo' ke ala' sebagai contoh jane kebudayaan ilu ja atek selawan lan. Nape ilu mudip simple kise' un sepo-o nilai penisen le dalem bidang kebudayaan atek-atek empau. Boka tepat naat kise' penyingan penisen dalem bidang ji cukup ketara ngan lua' ale'. Ca contoh jane uko' baan kise' sampe' ilu Kenyah ne. Nta tepun ngan oko le senaa' de koma toyau sampe Urau, Sak Paku, Oyau Ntang ja' un ke Usun Apau bekading de ke tai tepo ke tana' Sarawak, Malaysia ngan usun tana' ji.

Sio' Bulan Ogos 2008 ji re Pesta Sape' Borneo ja' du ti ke Baram memang tiga lan. Me senganak le de terlibat secara langsung tai ngan du dalau ja re ilu ti tiga tawai ngan ida lepa pelua' ca penisen dalem bidang sampe' ja' tepun le lepa aung milu cin senaa' de (un dua osa senganak tepat da berjaya ngan ala' nombor dalem pertandingan ja ngan de nta berjya coba ca liwai la-a). Ji jane cuma ca bidang tua' le dalem kebudayaan tepat Badeng. Ke engkay ketai tokeng ngalong, oyan sua se', oyan aban ba', oyan alat-alat musik, oyan taa kilep, oyan alut, oyan keleput ngan meka pe da' mencam belian, ngentau, melalo', nekena' ngan kado' naan da' ca la-a?Un lepe ida un kaang tepat tain? Boka un pelua' ne kise' penisen ja' ke mejung ngadan tepat panak mung.

Senganak, ake ke pebawa' dau me tepat, ayen kawa'/ leko/ lo-ap teka' ke pekalai penisen dalem bidang kebudayaan tepat ne. Kado' de ilu sokat ke pelua' me du apan du tai tisen ilu ca' mampin penisen ja' nyingan ngan sokat ke ngkin telang udip me tepat panak mung.

Bawa' -bawa' ne teka' mita ngan pampin penisen ja' teneng ngan sokat ngkin telang udip.

Website telu lepa ilu oyan keti

2008-08-25T15:54:00.003+08:00

Nyat lesau pala' ilu mung oban website telu un masalah ngan server e' tidai re; Naki sokat ne ilu naat website telu ja mading ngan ilu dalem proses oyan keti se design web ji. Arap telu sokat ngena ngan denak.

Ake nyat apan mung kelonan da berkenaan, da un menyandang jawatan ke Organisasi Kebana apan sokat na' alamat email re me ake apan ne' sukat berhubungan ngan mung tepat ngan sangkit.

Tega tawai - webmaster.

Ke U Kise' Awang Dema?

2008-08-07T08:59:00.002+08:00

Senganak ja ake' mala' ngan lesau. Boka le nyepule' naat dalem 50 oman ja' lapa re, kado' katuk(pengajaran & pengalaman) de ilu sokat naat keneng pengasat udip tepat Kenyah Badeng. Uko, toa, seken le ngan mungkin pe osa le tengen lepa nyarat koda'-koda' pengeketa, penosa ngan peniga? dalem pengudip le singket batang osa.

Layan udip telu panak ka' "lempet"(Penading Kenai Telu Panak Pokay) moleng mudung aang noyen alo' senaa' memang co' ale' layan ne boka le pata ngan layan udip le naki ne. Naat ne kise' penading udip le ke Long Geng/Long Busang/Long Dungan/ Data Kakus atek kado' katuk da ilu lepa pekalai cin pengeketa, penosa ngan peniga ja' ilu lapa senganak.
Dalau ja re, uko, toa ngan seken-seken le nta kumin tisen iyu ja du koma sekolah? Nta kumin faham iyu ja du koma "kemajuan"?. Ilu masing-masing pudip amin i-ut tua'le. Taga mempam nengayet tai oyan oma mola padai, opak, ubi ngan mola kojau ampe' ngan pola de ca asal sokat pabe' ilu keneng tau ja pesik neng nempam ja.Dalem 50 oman ji sua' berkat Tuhan ilu makin tau makin un penisen oban sua' le pekalai ngan tai pemung ngan du da lepa majan pabat penisen ngan kemajuan.

50 oman ca masa ja dado' lote oban boka ne naat kado ne oko, toa ngan seken telu da' lepa mecin ilu.Jadi pempau Tuhan oban ilu sokat ngelaset abe' tu-i ngan taan ngan naat kise' layan udip ja' menuju"alaf baru".

Senganak, naki odai ke iyu kise' awang dema ja ilu mita? Un ka tepat panak tetap nyemagap ke mita awang dema ji ngan du tain? Boka telu nta un cukup penisen( pengencam da tiga), pengali dalem kimet(pengelan), ngan meka pe "ekonomi"( pelbagai bidang ekonomi) kumin kise tepat ke taan awang dema ja.

Nengayet ne tepat pabat awang dema ja un naki ne apan le nta tapa....." Ayen Nyemagap Dalau Dema".

Un tepat nawai dau katuk atau isu ja meki dau?

2008-08-04T15:56:00.003+08:00

Yu denga cin ikem pat anak sekolah telu ke Belaga? Ayen dareh-dareh ngan ayen ale' tai piat ngan petuduk anak yap. Oman muat-muat apan muat ngasa o-o. Nawai tai nakau yap onem panak ngan nawai makan asu amai kam didai. Ayen peterai loten ka atang boka-em tai masat. Nawai mopa can boka-em nta un ka amin malap asu tai oman ma' da ka dalem koden-em panak o-o. Ayen leko tai sekolah.Kumin lote layan sekolah ikem pat keji?

Tiga ne ngimet dado' neng jo sekolah ji, anak sekolah tepat ne. Tiga ne ilu lesau na-at kise' tebelum/ laning to'-a le keneng ikem anak sekolah. To'-a tepat lepa majan lan menga' kenai bang sekolah ji lua' ka-ang lepo ilu. Boka le nyepule' ngimet yu da' lepo ilu lepa nyerepa kena ji re, ate' kelesau ale' teka ja. Ngimet ne kumin tosa kise' lepo ilu ke nyat sekolah cen pemerintah Barisan Nasional(BN) ading de. Koda liwai ida tai mengadap pegawai ngan menteri oban kelo ke nyat apan ca sekolah sokat du nedeng ka lepo ilu Data Kakus/Long Geng/Long Busang. Puji Tuhan oban Tuhan lepa lesau lepo ilu ngan ca sekolah lepa sokat du nedeng ka Data Kakus oman 1989 sebagai katak isu ji. Ja patut te, pemerintah tengen ja tekep ke nedeng sekolah ji. Tapi lepo ilu ti ngan pengelesau re, oban kelesau ta-an kise' anak lepo ilu nta un sekolah kata re ketai sekolah, ida rela nedeng sekolah ji tengen. Juko meka, ca sekolah lepa sokat lepo ilu nedeng. Na' pe lepo ilu tengen ja nedeng sekolah ji, tapi ca liap sin pe pemerintah nta na' mida. Tapi lepo ilu ti ngan leba' kimet juko re nta kisah tentang sin ja. Ja sin ne ka-i jane, anak lepo ilu lepa un ca sekolah kata re ketai sekolah mita penisen kua' uko' ba-an anak sekolah lepo du da' ca. Ake' ngio' ji ca pengorbanan ja bio lan cin lepo ilu pala' ikem pat anak sekolah di. Ida sanggup ti meki oban re kelo' ke ta'-an ikem pat anak sekolah ini un penisen baya' , un gayeng ja tiga, ngan sokat mudip senang ngan du dalem jo meta oman. Ja pengelo' da' lata' lepo ilu jane, apan ikem anak sekolah ini sokat ke nyelepat gayeng oma ji baya' o-o. Boka le ca' nawai koda tosa kise' ketai anak sekolah lepo ilu noyen sekolah ka Belaga te cin kajan tepat mudip ka Data Kakus. Ikem anak sekolah ini lepa tisen kumin tosa teka tai masat dalau ba-i cin Data Kakus tai abe' Songai Sanan oban kelo ketai noyen sekolah ngan du. Atek kelesau ale' oban lepo ilu ka-ang lepo du. Teka ke nangeh teka' le ngimet di mung baya' ne odai. Juko' meka, tiga ne ikem pat anak sekolah ini mencam-mencam ngimet poyan ji telit osa-em tengen. Tiga ne ala' ba-at keneng poyan ji, oban ji sokat ke na' ca pengebawa' dalem kimet ikem pat ke sekolah ngan du. Ti pa seretu anak sekolah ini!
Tiga ne lesau to'-a le anak sekolah tepat di. Senteng keti kise' tai to'-a le tai pebeli yap, pebeli ba-a, pebeli koko, pebeli lada ngan pebeli kojau, tai kerja ke kem balak oban kelo ke petutui mita belanja sekolah me ikem pat. Ja ne kise' re ti ngan pengemala' re pala' ikem pat anak sekolah ini.

Tiga nawai inu ja anak. Nta sekolah ji ca main-main tua. Se-au pe kise' lepo ilu kena-kena ke teka' ke menga' kise' bang oban re lepa nedeng sekolah ja ka Data Kakus te ja. Ilu Kenyah Badeng Boleng da ka Long Busang/Long Dungan/Long Geng/Data Kakus te lepa majan ale' mudip taru ka-ang lepo du. Beng ku-un sekolah ji tua ikem pat anak sekolah ini sokat ketai ngkin bangsa Kenyah Badeng Boleng ji maju baya' o-o. Lepo ilu naki pesenteh pala' ikem pat anak sekolah di ketai mada janan tai pala' penisen ngan ke tai ngkin lepo ilu mejang pala' ja ilu koma kemajuan atau peniga ja.

Ilu nta oba' lepo du ke tao ngan nyelopo lepo ilu baya' o-o oban nta un ca osa ka-ang ikem pat nai bete' ngan jadi pemimpin ja sokat ke memimpin lepo ilu. Lepo ilu naki memerlukan ca osa pemimpin ja sokat ke mewakili lepo ilu dalem daleh le apan kelonan ji sokat ketai petera' atau jadi wakil le ngan pemerintah dalem daleh le tengen, nyat apan pemerintah sokat ngening dau pengeyat le me lepo ilu. Beng ikem pat anak sekolah di tua ja' tepat ke nebelum keji odai. Na' pe tepat nta sokat ketai jadi pemimpin mung tapi ilu oba ikem pat ketai un sekolah empau ngan un penisen. Lepo ilu tetap pesenteh pala ikem pat boka-em lepa un penisen ngan un sekolah empau. Ten tepat pecap koda kado' cen a-ang ikem pat lepa tai jadi duktun, jurutera, DO, guru, programmer, manager, lawyer, businessman ngan yu-yu ne da ilu koma lebih empau. Boka le pekimet inu ji, atek kelesau ale' teka lepo ilu ka-ang lepo du. Oban yu lepo du sangkit ale' tai maju ta-en? Oban lepo du bawa' ale' sekolah. Beng ku-un sekolah ji tua' lepo ilu sokat ketai pecuk bekedai o-o, nta un cara ja lebih senang. Juko meka, tiga ne ikem pat anak sekolah ini nodep sekolah ngan du na' pe kumin ma-an teka. Sekolah ne ti pa serutu. Ayen lua' longap. Sekolah ne pa ngke teka ikem sokat. Ayen-em pat ale'-ale' kise' ke ule' sekolah la-o. Atau ayen kacau ale-ale kata em tai sekolah te, ayen tejulik ale se kata du (ahaha). Ikem ke nesen baya' o-o oban ule' sekolah la-o. Tai le tosa teka mita ilu oman baya'-o baru ikem pat anak sekolah ini tisen teka' bang-em pat ule' sekolah. Du mita kerja baya' o-o perlu un kelulusan sekorang korang-e un sijil DIPLOMA atau Ijazah. Yu la-a du naki perlu kelonan da' un penisen dalem perkomputeran atau IT. Kumin sokat tepat ke ponan kerja ja ngan du baya' o-o? Ba-i ngan bekan kata tepat ke oyan oma pe ke nta un dalau ja o-o oban sokat tai mo-o pe ba-i ji bekedai te sua pembangunan ji lote ja. Ngan la-a, pemerintah nta oba du ke oyan oma la-a oban ilu nutung ba-i ji mencemarkan alam sekitar ba-an dau du da' mencam sekolah. Boka meka de', kumin ne kise' layan tepat ke tai mita oman ne keja o-o. Tosa ale' teka le pekimet inu ja. Nengayet ne tepa pita awang dema senganak.

Pengebada'

2008-07-31T11:51:00.005+08:00

Ame telu nyat lesau oban nta sokat update blog telu ji dalem masa ca bolan ji oban atek nta bein teka bolan ji. Arap telu lemoto nai naat blog tepat ji. Ji se anak lepoilu naat kapen nai mempep bekading re, naat se re negayet ke paywak kapen madang ja oban bo-et ale' jo padang kapen dalau ja. Ajai senganak! adui nyara ale' paywak kapen ji.

Nta tepat kado online lepe!

2008-06-25T10:04:00.007+08:00

Tega tawai me mung tepat ja lepa nai ke blog ji. Ame telu un naat se' aliran traffic nai pala blog ji ngan nta kumin kado lepoilu 'online' lepe. Masa' tepat nta beien bane. Dau kimet le de' apan le sokat nai ke blog ji ngan a-ung komen ja atek tekep lan dau, ame' kelo ngan nengayet ke bada se kimet tem dalem blog ji.

Harapan le tepat sokat ke bada kise kimet ngan pengoba' le me bangsa le ngan chen ja ilu sokat merancang ca inu ja sokat se ilu ke baya' ngan ji ke jadi ca 'guideline' me tepat dalem yu-yu ne bidang ja ilu nading se ke ti. Ngebawa' ne teka me lepoilu lay ne u bareng se' gayeng ngan adu em, ti ne ja lan-lan pa ketai em labau ke idi.

Beng pa ji tua.

SWOT Analisis

2008-06-11T01:16:00.010+08:00

Meki ne se' keadaan oseh le bekading re senganak

Yu pandangan atau pendapat tem tentang SWOT Analisis (Strength-Weakness-Opportunity-Threat) ja' lepa du bentangkan dalem mesyuarat atau piting KEBANA ja lapa re (Ke Sibu)? Un pandangan chen ikem pat da' mencam pekimet mu? Bada ne dau kimet tepat Badeng mibu ne ke blog ji.

Welcome to all - Nai ne tepat mung kua' kua'

2008-06-11T00:05:00.015+08:00

Welcome and 'Tega tawai' , thank you for visiting 'Kenyah Badeng's or Kebana's blog, this is our only online presence. This site or blog is for us to share our wild views, opinions and comments on the current issues that we find interesting to discuss. We acknowledge and recognize that many of us wanted to share their views and ideas about something (all aspects in life) that is good for our people but it needs to be discussed further and only then it will fully acceptable in our community.

We hope all of you will enjoy this blog as much as we do. We hope you will visit this blog again as there will be more interesting topics will be discuss by our people from time to time. Stay tuned!

Tega tawai.